Waarom zij niet netjes hebben leren spreken

Joos Florquin

 

Bovenstaande kop is een parafrase van de titel van een artikel in het mei-nummer van het tijdschrift Onze Taal over uitspraaknormen in Nederland. We hebben van de 'wij' een 'zij' gemaakt.

U wilt niet weten hoeveel klachten we bij de openbare omroep krijgen over Nederlandse gesprekspartners. Daar spelen allicht verschillende sentimenten mee.

Maar de meeste klagers storen zich aan de slordige dictie van hun noorderburen. Aan het inslikken van de letter 'r', de harde 'g', stemhebbende medeklinkers die stemloos worden, de 'ei' of 'ij' die een 'aai' wordt,en wat al niet meer.

Nu wil het geval dat in Nederlandse scholen wel dictees worden gegeven, maar dat er nauwelijks punten staan op uitspraak.

75 jaar geleden stelde de Commissie-Bolkestein (naar de Nederlandse taalkundige en minister van Onderwijs Gerrit Bolkestein) weliswaar aanbevelingen op om Nederlandse leerlingen een 'beschaafde uitspraak' bij te brengen.

Daarbij werd onderscheid gemaakt tussen drie soorten taalgebruik: 'in de familiare omgang', 'bij het min of meer verzorgd spreken' (in kantoor, bureau, school, winkel ... ) en 'bij weloverwogen voordracht' (kansel, katheder, schouwburg, rechtszaal, studio...)

Maar om allerlei redenen is die 'uitspraakregeling' er nooit gekomen.

Bij ons ligt dat enigszins anders. Wij wonen in een landsdeel waar strijd gevoerd is voor het Nederlands als cultuurtaal. Herinner u de lessen taalzuivering op school, ABN-toernooien en taalzuiveraars als Marc Galle, Joos Florquin, Annie Van Aevermaet en Fons Fraeters die via de massamedia het 'Zuid-Nederlands' moesten bevrijden van dialectklanken, gallicismen en andere uitwassen die schade toebrachten aan het Nederlands.

Is de manier waarop in de Nederlandse en Vlaamse media Nederlands wordt gesproken daardoor in de loop der jaren verder uit elkaar gegroeid? Hoe zit het tegenwoordig met de uitspraaknormen op de Nederlandse en Vlaamse zenders? Spreekt men hier 'beter' Nederlands?

bron: Radio 1

Your device does not support this media type
Popout

Nederlands door de jaren heen

Marc van Oostendorp
Radio 1, 4 juni 2014