Taalmail 126 - 150

Gebruik Ctrl-F om in deze pagina te zoeken.

Taalmail 126 - 7 april 2003

  • Alle drie staan ze op een quasi onverkiesbare plaats.
    √ Alle drie staan ze op een nagenoeg onverkiesbare plaats.

    In het Frans betekent quasi 'bijna', in het Nederlands 'zogenaamd'. Een quasiwetenschappelijke uitleg is alleen maar in schijn wetenschappelijk.


  • Is publiciteit maar een klein onderdeel van de verleidingsmachine?
    √ Is reclame maar een klein onderdeel van de verleidingsmachine?

    Publiciteit en reclame zijn geen synoniemen. Voor een product maak je reclame. Iets wat je openbaar wilt maken, breng je in de publiciteit.


  • Alle bedrijven zijn in min of meerdere mate met elkaar verbonden.
    √ Alle bedrijven zijn in meer of mindere mate met elkaar verbonden.

    In min of meerdere mate is waarschijnlijk een verhaspeling van min of meer en in meer of mindere mate. In meerdere of mindere mate is ook correct, maar komt minder vaak voor.


  • De slachtpartij is een triest orgelpunt in een slepend etnisch conflict.
    √ De slachtpartij is een triest dieptepunt in een slepend etnisch conflict.

    Orgelpunt is in deze figuurlijke betekenis letterlijk vertaald Frans (point d'orgue). Doorgaans wordt daarmee een hoogtepunt bedoeld. Hier past dieptepunt beter.


  • Is dit het einde van de paarsgroene coalitie?
    √ Is dit het einde van de paars-groene coalitie?

    Als het om meer dan één kleur gaat, gebruiken we een streepje: rood-blauw, zwart-wit, paars-groen. Gaat het om één kleur, dan spellen we de kleur als één woord: oranjerood (oranjeachtig rood, niet rood én oranje).


  • De Newyorkse beurzen reageren verdeeld.
    √ De New Yorkse beurzen reageren verdeeld.

    Behoud in afleidingen de hoofdletters en spaties van een aardrijkskundige naam: New York, New Yorks, New Yorker.


  • Stephen
    √ uitspraak: stie·vən

    Stephen en Steven worden precies hetzelfde uitgesproken.



Taalmail 127 - 14 april 2003

  • Minstens één paleis van Saddam Hoessein is tot puin herleid.
    √ Minstens één paleis van Saddam Hoessein is tot puin geschoten.

    Herleiden is in deze zin letterlijk vertaald Frans (réduire). Ook goed: ... ligt in puin.


  • In de eerste helft waren Anderlecht en Standard elkaar waard.
    √ In de eerste helft waren Anderlecht en Standard aan elkaar gewaagd.

    Letterlijk vertaald Frans (Anderlecht et Standard se valent).


  • Om een nog onbekende reden raakte de auto van de weg.
    Door (een) nog onbekende oorzaak raakte de auto van de weg.

    Met een reden motiveert iemand waarom hij iets zegt of doet. De oorzaak verwijst naar de omstandigheden die ergens toe leiden. In Nederland wordt meestal door nog onbekende oorzaak (zonder lidwoord) gezegd, in België klinkt dat ongewoon.


  • Er is omzeggens geen vliegverkeer in Italië.
    √ Er is vrijwel geen vliegverkeer in Italië.

    Omzeggens behoort volgens Van Dale niet tot de standaardtaal.


  • Voor het eerst zetten de Amerikanen zo'n zwaar materieel in.
    √ Voor het eerst zetten de Amerikanen zulk zwaar materieel in.

    Materieel is een niet-telbaar woord. Daar hoort zulk bij als dat soort materieel bedoeld is.


  • Totnogtoe zijn er geen chemische wapens gevonden.
    Tot nog toe zijn er geen chemische wapens gevonden.

    We spellen tot nog toe en tot nu toe als drie woorden, analoog met tot heden toe en tot dan toe.


  • sceptisch
    √ uitspraak: sep·ties, skep·ties

    Beide uitspraakvarianten zijn correct.



Taalmail 128 - 21 april 2003

  • STVV speelt voor de tweede keer in zijn historiek de bekerfinale.
    √ STVV speelt voor de tweede keer in zijn geschiedenis de bekerfinale.

    Historiek is letterlijk vertaald Frans.


  • Dat gedicht van Pablo Neruda lees ik u zo dadelijk.
    √ Dat gedicht van Pablo Neruda lees ik u zo dadelijk voor.

    Ook correct: ... lees ik zo dadelijk voor u. In die zin is voor u belanghebbend voorwerp. In de standaardtaal kan voor in dat geval meestal niet weg.


  • Nu het regime van Saddam Hoessein gevallen is, dringt de heropbouw van Irak zich op.
    √ ... moet dringend begonnen worden met de wederopbouw van Irak.

    Gedachten en herinneringen kunnen zich opdringen (Van Dale: 'met kracht oprijzen'). Iemand kan zich aan een ander opdringen (Van Dale: 'op lastige wijze iemands gezelschap zoeken'). Wederopbouw is gebruikelijker dan heropbouw.


  • Jean Bosco Safari is een van de artiesten die mee op reis vertrekt.
    √ Jean Bosco Safari is een van de artiesten die mee op reis vertrekken.

    Er vertrekken verscheidene artiesten mee op reis en Jean Bosco Safari is er een van.


  • Mediabedrijven hebben journalisten nodig om hun producten kenbaar te maken.
    √ Mediabedrijven hebben journalisten nodig om hun producten bekend te maken.

    Gevoelens, wensen, bedoelingen en dergelijke maak je kenbaar. Kenbaar maken betekent: uiten, meedelen.


  • Mochten er nu verkiezingen zijn, zou de VLD de grootste partij worden.
    √ Mochten er nu verkiezingen zijn, dan zou de VLD de grootste partij worden.

    Zonder dan behoort de zin tot het informele taalgebruik. Als de voorwaarde met als uitgedrukt wordt, (dan) kan dan weg.


  • Sirius staat op een afstand van ruim acht lichtjaar en half.
    √ Sirius staat op een afstand van ruim acht en een half lichtjaar.

    Acht en een half hoort bij elkaar en moet in zijn geheel voor lichtjaar staan.



Taalmail 129 - 28 april 2003

  • Vier partijen vinden dat Justitie best een bevoegdheid van de deelstaten kan worden.
    √ Vier partijen vinden dat Justitie het best een bevoegdheid van de deelstaten kan worden.

    De vier partijen zien de regionalisering van Justitie niet als een mogelijkheid (dat is best mogelijk), maar als de beste oplossing (dat is het beste wat we kunnen doen).


  • U weet dat waarschijnlijk beter dan mij.
    √ U weet dat waarschijnlijk beter dan ik.

    Vul de zin aan, dan is het meteen duidelijk: u weet dat waarschijnlijk beter dan ik (dat weet).


  • De bestuurder werd maar twee dagen later opgepakt.
    √ De bestuurder werd pas twee dagen later opgepakt.

    Maar in de zin van 'niet eerder dan, pas, eerst' is gewestelijk volgens Van Dale en letterlijk vertaald Frans volgens andere naslagwerken.


  • Ze betalen de smokkelaars duizenden euro.
    √ Ze betalen de smokkelaars duizenden euro's.

    In bedragen staan munteenheden in het meervoud na niet-precieze hoeveelheden als honderden, duizenden, miljoenen en miljarden. Duizend euro is een precies bedrag, duizend euro's zijn duizend muntstukken van 1 euro.


  • Er werd stevig gedebatteerd tussen het publiek en tenoren van alle politieke partijen.
    √ Er werd stevig gedebatteerd tussen het publiek en kopstukken van alle politieke partijen.

    Letterlijk vertaald Frans. In het Nederlands zijn tenoren zangers.


  • De meeste mensen zijn wel bang om besmet te geraken.
    √ De meeste mensen zijn wel bang om besmet te raken.

    Geraken is formeel en ouderwets.


  • Welk liedje zong Willem Vermandere op een 11 juli-viering?
    √ Welk liedje zong Willem Vermandere op een 11-juliviering?

    Dit spellingadvies is verouderd. Net zo: 1-meibijeenkomst.



Taalmail 130 - 12 mei 2003

  • Er is niet gevlagd, maar dat had best gekunnen.
    √ Er is niet gevlagd, maar dat had best gekund.

    Kunnen, kon, gekund.


  • Elio Di Rupo heeft maar één antwoord op die Vlaamse verzuchtingen: non.
    √ Elio Di Rupo heeft maar één antwoord op die Vlaamse eisen: non.

    Als de Vlamingen willen dat het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde gesplitst wordt, is dat geen verzuchting ('een zuchtend geuite klacht'), maar een wens of, sterker, een eis.


  • Dat schrijft de Vlaamse Ombudsdienst in haar jaarverslag.
    √ Dat schrijft de Vlaamse Ombudsdienst in zijn jaarverslag.

    Dienst is een mannelijk woord.


  • Hij heeft heel wat overwinningen op zijn actief.
    √ Hij heeft heel wat overwinningen op zijn naam staan.

    Letterlijk vertaald Frans (avoir sur son actif).


  • Het leven van een parlementair kan eenzaam zijn.
    √ Het leven van een parlementslid kan eenzaam zijn.

    Het zelfstandige naamwoord parlementair betekent: bemiddelaar in oorlogstijd. Het bijvoeglijk naamwoord parlementair heeft betrekking op het parlement.


  • Zoniet schuift de VLD zelf een kandidaat naar voren.
    Zo niet, dan schuift de VLD zelf een kandidaat naar voren.

    Zo niet wordt als twee woorden gespeld. In verzorgde taal wordt het gevolgd door dan. Ook goed: Anders schuift de VLD ...


  • reünie
    √ uitspraak: ree·uu·nie

    De klemtoon valt op de laatste lettergreep.



Taalmail 131 - 19 mei 2003

  • Een volwassene mag maximum drie gram cannabis op zak hebben.
    √ Een volwassene mag maximaal drie gram cannabis op zak hebben.

    In de betekenis 'ten hoogste' (dus als bijwoord) is het maximaal. Met het zelfstandig naamwoord maximum kunnen samenstellingen gemaakt worden: maximumtemperatuur.


  • Gaan jullie maar naar je orkesten.
    √ Gaan jullie maar naar je orkest.

    Iedere zanger gaat naar zijn eigen orkest, in het enkelvoud. Dat blijft zo als ze allemaal tegelijk aangesproken worden.


  • Agalev beraadt zich over haar positie in de Vlaamse regering.
    √ Agalev beraadt zich over zijn positie in de Vlaamse regering.

    Agalev is onzijdig: het Agalev van de jaren negentig. Naar onzijdige woorden verwijzen we met zijn, behalve bij woorden zoals meisje, die een vrouwelijk wezen aanduiden.


  • Slovakije zegt ja aan de Europese Unie.
    √ Slovakije zegt ja tegen de Europese Unie.

    Letterlijk vertaald Frans (dire oui à). In Nederland is de spelling Slowakije het gebruikelijkst.


  • Wat is de achterliggende idee bij de advocaten van Vercauteren?
    √ Wat is het achterliggende idee bij de advocaten van Vercauteren?

    De idee is een filosofische term (Van Dale: het veronderstelde eeuwige en volmaakte grond- of voorbeeld van iets). Het idee is een alledaagse gedachte.


  • Langs franstalige kant is de campagne toegespitst op het duel tussen beide politici.
    Aan Franstalige kant is de campagne toegespitst op het duel tussen beide politici.

    Bij kant in de figuurlijke betekenis van 'zienswijze; partij, kamp' hoort het voorzetsel aan. De naam van een taal krijgt een hoofdletter, ook als eerste lid van een samenstelling.


  • robot
    √ uitspraak: roo·bot

    De klemtoon valt op de eerste lettergreep.



Taalmail 132 - 26 mei 2003

  • Andy Warhol krijgt het respect wat hij verdient.
    √ Andy Warhol krijgt het respect dat hij verdient.

    Na een expliciet genoemd, specifiek zelfstandig naamwoord (het respect) gebruiken we in verzorgde schrijftaal dat. Wat behoort in dat geval tot de informele spreektaal.


  • In het Gentse operahuis wordt vanavond de Lully-zaal ingehuldigd.
    √ In het Gentse operahuis wordt vanavond de Lully-zaal plechtig in gebruik genomen.

    Personen worden ingehuldigd. Gebouwen en dergelijke worden geopend, ingewijd, in gebruik genomen.


  • Voor het eerst heeft premier Raffarin af te rekenen met massale betogingen.
    √ Voor het eerst krijgt premier Raffarin met massale betogingen te maken.

    Afrekenen met impliceert dat ergens een einde aan gemaakt wordt: met het verleden afrekenen, met iemand afrekenen.


  • Hij gebruikte zelfs de woorden 'de keel oversnijden'.
    √ Hij gebruikte zelfs de woorden 'de keel doorsnijden'.

    Werkwoorden waarin over- gebruikt wordt in de zin van 'stuk-, kapot-, door(midden)-' zijn geen algemeen Nederlands.


  • De man ontkende de feiten en ging in hoger beroep.
    √ De man ontkende de beschuldigingen en ging in hoger beroep.

    Feiten kunnen niet ontkend worden; die zijn er gewoon. Een verdachte kan wel ontkennen dat hij iets met een zaak te maken heeft.


  • Ze worden geinterviewed door een reporter.
    √ Ze worden geïnterviewd door een reporter.

    Een werkwoord met een Engels grondwoord vervoegen we zoals een zwak Nederlands werkwoord. Het voltooid deelwoord heeft de vorm ge+stam+d/t: ge+interview+d = geïnterviewd.


  • bijvoorbeeld
    √ uitspraak: bə·voorbeeld, bei·voorbeeld

    Bijzonder spreken we uit als bie·zonder.



Taalmail 133 - 2 juni 2003

  • Het metaalbedrijf HVE in Overpelt heeft de boeken neergelegd.
    √ Het metaalbedrijf HVE in Overpelt heeft (het) faillissement aangevraagd.

    De boeken neerleggen is vertaald Frans (déposer le bilan). Volgens Van Dale behoort de uitdrukking niet tot de standaardtaal.


  • De rechtszaak is ingespannen door de eigenaar van de kledingzaak.
    √ De rechtszaak is aangespannen door de eigenaar van de kledingzaak.

    Paarden worden ingespannen of aangespannen (voor de wagen gespannen). Een rechtszaak wordt alleen maar aangespannen.


  • De fractieleider is tegen Belgische militaire operaties in de oud-kolonies.
    √ De fractieleider is tegen Belgische militaire operaties in de voormalige kolonies.

    Oud- wordt in de zin van 'gewezen' alleen voor personen gebruikt: oud-burgemeester, oud-strijder.


  • De Marssonde zal driedimensionele foto's van de planeet maken.
    √ De Marssonde zal driedimensionale foto's van de planeet maken.

    De woordenboeken kennen alleen driedimensionaal. Dat is ook de gebruikelijkste vorm in het hele taalgebied.


  • Alles wijst erop dat ze er niet zullen in slagen.
    √ Alles wijst erop dat ze er niet in zullen slagen.

    De werkwoorden moeten bij elkaar blijven.


  • Op de plechtigheid waren onder andere Calista Flockhart en Steven Spielberg aanwezig.
    √ Op de plechtigheid waren onder anderen Calista Flockhart en Steven Spielberg aanwezig.

    Bij personen spellen we onder anderen, bij dieren en zaken onder andere.


  • Roland Garros
    √ uitspraak: roo·lã gaa·roos

Taalmail 134 - 9 juni 2003

  • Heel vervelend, als jij ergens toekomt maar je koffers niet.
    √ Heel vervelend, als jij ergens aankomt maar je koffers niet.

    Heel formeel kunnen we iemand iets doen toekomen, maar je komt op een bestemming aan.


  • De overheid bepaalt of de tarieven verhogen.
    √ De overheid bepaalt of de tarieven verhoogd worden.

    Volgens Van Dale betekent verhogen uitsluitend 'hoger maken', niet 'hoger worden'. Ook goed is: De overheid bepaalt zelf of ze de tarieven verhoogt.


  • Uiteindelijk zijn niet veel vluchten afgeschaft.
    √ Uiteindelijk zijn niet veel vluchten afgelast.

    Afschaffen houdt in dat iets ophoudt te bestaan. De vluchten waren alleen maar geschrapt wegens een staking.


  • Unizo pleit voor betalend parkeren in alle centrumstraten van Asse.
    √ Unizo pleit voor betaald parkeren in alle centrumstraten van Asse.

    Iets wat niet kosteloos is, is in het Frans payant (parking payant). In het Nederlands is dat betaald: betaald parkeren, betaalde liefde, betaalde toegang.


  • Bush en Poetin hebben mekaar ontmoet in Sint-Petersburg.
    √ Bush en Poetin hebben elkaar ontmoet in Sint-Petersburg.

    Kwestie van stijl. Mekaar behoort tot de informele spreektaal. In een zakelijke (journaal)tekst past elkaar beter.


  • SN Brussels Airlines schort voorlopig zijn vluchten op naar Monrovia.
    √ SN Brussels Airlines schort voorlopig zijn vluchten naar Monrovia op.

    Hak niet midden in een kleine woordgroep. Door de twee voorzetsels na elkaar is de eerste zin een echte tongbreker.


  • De afdeling functionneert nu weer normaal.
    √ De afdeling functioneert nu weer normaal.

    Altijd één n in -ioneren: impressioneren, positioneren, spioneren.



Taalmail 135 - 16 juni 2003

  • Ze zeiden dat Saddam Hoessein een aanslag op de vorsten wilde plegen.
    √ Ze zeiden dat Saddam Hoessein een aanslag op de koning en de koningin wilde plegen.

    De koning en de koningin zijn niet 'de koningen'. Evenmin zijn de vorst en de vorstin 'de vorsten'.


  • Het is niet de eerste keer dat mensen het domein proberen binnendringen.
    √ Het is niet de eerste keer dat mensen het domein proberen binnen te dringen.

    Proberen wordt altijd verbonden met een infinitief met te. Ook goed: ... dat mensen proberen het domein binnen te dringen.


  • Het is te vroeg om wijzigingen aan te brengen aan een wet die nog maar net in voege is.
    √ Het is te vroeg om wijzigingen aan te brengen in een wet die nog maar net van kracht is.

    Wijzigingen worden in een tekst aangebracht. In voege zijn is geen algemeen Nederlands, klinkt ouderwets en is ook in België minder gebruikelijk dan van kracht zijn.


  • De aanklager zal zich niet vervelen: er zijn al vierhonderd klachten neergelegd.
    √ De aanklager zal zich niet vervelen: er zijn al vierhonderd klachten ingediend.

    Een klacht wordt niet 'neergelegd' (letterlijk vertaald Frans, déposer plainte). Je dient een klacht in, met lidwoord.


  • Hij komt vroeger naar huis, zodat de onderhandelaars kunnen voortdoen.
    √ Hij komt vroeger naar huis, zodat de onderhandelaars kunnen doorwerken.

    Voortdoen behoort niet tot de standaardtaal, zegt Van Dale, ook niet in België.


  • Nu ben ik het die eens lekker verwend word.
    √ Nu ben ik het die eens lekker verwend wordt.

    In de bijzin die volgt op een constructie als ik ben het die ... staat de persoonsvorm altijd in de derde persoon. Stilistisch fraaier is: Nu word ík eens lekker verwend.


  • onderwijs
    √ uitspraak: het onderwijs, ik onderwijs.

    Let op de klemtoon.



Taalmail 136 - 23 juni 2003

  • Een op de vier bejaarden die in een tehuis wonen, hebben daar niet zelf voor gekozen.
    √ Een op de vier bejaarden die in een tehuis wonen, heeft daar niet zelf voor gekozen.

    De kern van het onderwerp is een (1). Daar hoort een persoonsvorm in het enkelvoud bij.


  • De genocidewet geldt alleen nog als de dader of het slachtoffer Belg zijn.
    √ De genocidewet geldt alleen nog als de dader of het slachtoffer Belg is.

    Het meervoud is niet uitgesloten omdat beiden Belg kunnen zijn, maar het enkelvoud heeft de voorkeur.


  • Over vier zo'n mensen heeft hij een boek geschreven.
    √ Over vier van zulke mensen heeft hij een boek geschreven.

    Bij een woord in het meervoud staat altijd zulke. Tussen het telwoord en zulke staat doorgaans van.


  • Justine Henin-Hardenne mag nu gaan opslagen.
    √ Justine Henin-Hardenne mag nu gaan opslaan.

    We slaan een bal op en slagen er niet altijd in hem terug te slaan.


  • Op de redactie lopen geen ex-en van hem rond.
    √ Op de redactie lopen geen exen van hem rond.

    Ex wordt behandeld als een gewoon zelfstandig naamwoord. De meervoudsuitgang wordt eraan vast gespeld.


  • De vakbonden protesteren tegen het herstructureringsplan van spoorbaas Vinck.
    √ De vakbonden protesteren tegen het herstructureringsplan van NMBS-topman Vinck.

    Kwestie van stijl. Spoorbaas is heel informeel.


  • Achter de baan ligt de ovalen kuip waar de wedstrijd op een groot scherm gevolgd kan worden.
    √ Achter de baan ligt de ovale kuip waar de wedstrijd op een groot scherm gevolgd kan worden.

    Het grondwoord is ovaal. De verbogen vorm is het grondwoord + e: ovale.



Taalmail 137 - 30 juni 2003

  • Gisteren gaf Leekens in Algerije zijn ontslag.
    √ Gisteren nam Leekens in Algerije ontslag.

    Een werkgever geeft zijn personeel ontslag. Een werknemer neemt ontslag of biedt zijn ontslag aan.


  • Hij heeft een nieuwe advocaat onder de arm genomen.
    √ Hij heeft een nieuwe advocaat in de arm genomen.

    Als je iemands hulp inroept, neem je hem in de arm. Iemand die wat moeilijk loopt, hou je onder de arm.


  • U hebt de goederen in beslag genomen op vraag van de fabrikant?
    √ U hebt de goederen in beslag genomen op verzoek van de fabrikant?

    Letterlijk vertaald Frans (à la demande de).


  • Weet u vanwaar die komen?
    √ Weet u waar die vandaan komen?

    Vanwaar is een formele en regionale manier om naar een richting te vragen. In het algemeen Nederlands vraagt vanwaar naar een reden of oorzaak: Vanwaar die drukte?


  • Schröder zegt dat de belastingsverlaging gecompenseerd wordt door besparingen.
    √ Schröder zegt dat de belastingverlaging gecompenseerd wordt door besparingen.

    Geen verbindings-s in samenstellingen met belasting in fiscale zin.


  • Een belangrijke kwestie voor Elio Di Rupo zijn de gezondheidszorgen.
    √ Een belangrijke kwestie voor Elio Di Rupo is de gezondheidszorg.

    Wie gezondheidszorgen heeft, maakt zich ongerust over zijn gezondheid.


  • Artemis, Pegasus
    √ uitspraak: ar·tee·mis, pee·gaa·zus

    Klemtoon op de eerste lettergreep.



Taalmail 138 - 7 juli 2003

  • De nieuwe regering zal vrijdag nog niet ingezworen worden.
    √ De nieuwe regering zal vrijdag nog niet beëdigd worden.

    Letterlijke vertaling uit het Engels (to swear in). Wonden kunnen inzweren.


  • Pieter Loridon is basketter en Antwerpenaar in hart en nieren.
    √ Pieter Loridon is basketballer en Antwerpenaar in hart en nieren.

    In het Nederlands maken we samenstellingen en afleidingen met basketbal, niet met basket: basketbalwedstrijd, basketballen, basketballer.


  • Over de schuldovername is het ACOD positiever.
    √ Over de schuldovername is de ACOD positiever.

    ACOD staat voor Algemene Centrale der Openbare Diensten. Het kernwoord centrale is een de-woord, de afkorting ACOD ook. In Nederland is schuldoverneming gebruikelijker.


  • Volvo krijgt financiële steun van de Vlaamse overheid voor de opleiding van haar personeel.
    √ Volvo krijgt financiële steun van de Vlaamse overheid voor de opleiding van zijn personeel.

    Een bedrijfsnaam is alleen vrouwelijk als het kernwoord vrouwelijk is. Volvo is onzijdig. Naar een onzijdig woord verwijzen we met zijn. In de eerste zin kan haar alleen naar de Vlaamse overheid verwijzen.


  • De rechter zei dat de nachtvluchten zo veel mogelijk moeten gespreid worden over Brussel en de rand.
    √ De rechter zei dat de nachtvluchten zo veel mogelijk gespreid moeten worden over Brussel en de rand.

    Het voltooid deelwoord mag niet tussen de overige werkwoorden staan. In gesproken taal staat het er meestal voor.


  • De eerste etappe in de Tour werd gewonnen door Alessandro Petacchi.
    √ De eerste etappe in de Tour is gewonnen door Alessandro Petacchi.

    In de regel gebruiken we een voltooide tijd in de eerste zin van een nieuwsbericht. Daarin staat het antwoord op de vraag wat er gebeurd is (niet: gebeurde). Het passieve equivalent van Petacchi heeft de etappe gewonnen is De etappe is door Petacchi gewonnen.


  • regenachtig
    √ uitspraak: regenachtig

    Afleidingen met -achtig krijgen een klemtoon op de eerste lettergreep, behalve sommige versteende combinaties als woonachtig en deelachtig.



Taalmail 139 - 14 juli 2003

  • In Gap is een legendarisch WK betwist.
    √ In Gap is een legendarisch WK verreden.

    Wie iets betwist, zegt dat het niet klopt.


  • Vandaag blijkt dat ook het elektriciteitsfactuur omhoog zal gaan.
    √ Vandaag blijkt dat ook de elektriciteitsfactuur omhoog zal gaan.

    Het is de factuur. Rekening is in deze context gebruikelijker dan factuur.


  • Het eerste uur werd aan gemiddeld 48 kilometer per uur gereden.
    √ Het eerste uur werd gemiddeld 48 kilometer per uur gereden.

    Aan en snelheid gaan niet samen. De renners rijden (met een snelheid van) 48 kilometer per uur.


  • Na 35 kilometer zetten Stuart O'Grady en Anthony Geslin zich recht.
    √ Na 35 kilometer gingen Stuart O'Grady en Anthony Geslin op de pedalen staan.

    Rechtzetten wordt alleen gezegd van iets dat scheef stond of niet klopte.


  • In de Kamer heeft premier Verhofstadt de regeerverklaring van zijn nieuwe kabinet voorgelezen.
    √ In de Kamer heeft premier Verhofstadt de regeringsverklaring van zijn nieuwe kabinet voorgelezen.

    Het gebruikelijke woord is regeringsverklaring. Wel: regeerakkoord, regeerperiode.


  • De premier vindt dat ons land onmiddellijk haar verantwoordelijkheid heeft opgenomen.
    √ De premier vindt dat ons land onmiddellijk zijn verantwoordelijkheid heeft (op)genomen.

    Naar een onzijdig woord (het land) verwijzen we met zijn. Algemeen Nederlands is zijn verantwoordelijkheid nemen. Zijn verantwoordelijkheid opnemen komt alleen in België voor.


  • reportage
    √ uitspraak: rə·por·taa·zjə

    De eerste lettergreep wordt doorgaans met een doffe e uitgesproken.



Taalmail 140 - 22 juli 2003

  • Vandaag is de 148e Amerikaanse soldaat gedood toen hij op een springtuig reed.
    √ Vandaag is de 148e Amerikaanse soldaat omgekomen toen hij op een mijn reed.

    Gedood worden is letterlijk vertaald Engels (he was killed). De soldaat kan alleen door een mens gedood worden, niet door een explosief. Springtuig is ouderwets.


  • In Namen en Luik loopt de postbedeling vertraging op.
    √ In Namen en Luik loopt de postbezorging vertraging op.

    Bedelen komt vooral voor in combinaties als rijk bedeeld zijn met.


  • Breng ons één glas en twee strootjes.
    √ Breng ons één glas en twee rietjes.

    Een strootje is een strohalm. Je drinkt door een (plastic) rietje.


  • Zowel de afzender als de bestemmeling van een aangetekende brief moeten bij de Post geregistreerd zijn.
    √ Zowel de afzender als de geadresseerde van een aangetekende brief moet bij de Post geregistreerd zijn.

    De persoon van wie het adres op de brief staat, is de geadresseerde. Gebruik bij voorkeur de enkelvoudsvorm van het werkwoord als beide leden van de zowel ... als-groep enkelvoud zijn en dezelfde persoonsvorm vragen.


  • Het niveau van de Po, de belangrijkste stroom van Noord-Italië, wordt kunstmatig op peil gehouden.
    √ Het niveau van de Po, de belangrijkste rivier van Noord-Italië, wordt kunstmatig op peil gehouden.

    In het Frans wordt onderscheid gemaakt tussen rivière en fleuve: een fleuve is een grote rivier die in zee uitmondt. In het Nederlands wordt dat technische onderscheid niet gemaakt. Stroom wordt vooral figuurlijk gebruikt: een stroom van klachten.


  • Het vuurwerk werd afgestoken op een terrein vlakbij de Dampoort.
    √ Het vuurwerk werd afgestoken op een terrein vlak bij de Dampoort.

    Vlak versterkt het voorzetsel, net zoals in vlak voor m'n neus en vlak tegen m'n hoofd. Als bijwoord wel in één woord: het station is vlakbij.


  • Imbudo is de zwaarste typhoon in vijf jaar die de eilandengroep treft.
    √ Imbudo is de zwaarste tyfoon in vijf jaar die de eilandengroep treft.

    Ook de spelling taifoen is correct. Uitspraak: taj·foen, tie·foon.



Taalmail 141 - 28 juli 2003

  • In het regeerakkoord is voorzien dat er meer blauw op straat moet komen.
    √ In het regeerakkoord is opgenomen dat er meer blauw op straat moet komen.

    Voorzien is een letterlijke vertaling van prévoir. In het Nederlands betekent voorzien: 'van tevoren zien aankomen, voorspellen, verwachten'.


  • Van zodra de prijs van de producten in de index stijgt, gaan ook de lonen naar omhoog.
    Zodra de prijs van de producten in de index stijgt, gaan ook de lonen omhoog.

    Schrap de voorzetsels: het is zodra en omhooggaan.


  • Tokio kan deze zomer wel eens zonder stroom vallen.
    √ Tokio kan deze zomer wel eens zonder stroom komen te zitten.

    Vallen is geen algemeen Nederlands in de zin van worden (*ziek vallen) of komen te zitten/staan (*zonder benzine vallen).


  • Sabine trok naar Gent om er te kayakken tijdens de Gentse Feesten.
    √ Sabine trok naar Gent om er te kajakken tijdens de Gentse Feesten.

    In het Nederlands spellen we kajak en kajakken met een j.


  • (bij het instappen in een kajak:) Dit is een kritisch moment.
    √ Dit is een kritiek moment.

    Kritisch heeft te maken met het geven van een oordeel of kritiek, en is een technische term uit de natuurkunde. Een moment dat iemands lot of de afloop van een zaak kan bepalen, is een kritiek moment.


  • Af en toe waren er wat problemen met de klankinstallatie.
    √ Af en toe waren er wat problemen met de geluidsinstallatie.

    Klank is harmonieus geluid: de klank van een viool, heldere klanken. Geluid is o.m. gebruikelijk in: geluidsapparatuur, geluidsman, geluidsspoor, geluidstechnicus, beeld en geluid.


  • Bij Telepolis zitten er mogelijks fouten in de boekhouding.
    √ Bij Telepolis zitten er mogelijk fouten in de boekhouding.

    Mogelijks is geen algemeen Nederlands, mogelijk of misschien wel.



Taalmail 142 - 4 augustus 2003

  • Het containerschip Pelican I is vlot getrokken en onderweg naar Vlissingen.
    √ Het containerschip Pelican I is vlot getrokken en is onderweg naar Vlissingen.

    Verkeerde samentrekking. Het eerste is is het hulpwerkwoord van de passieve vorm, de tweede is een zelfstandig werkwoord. Samentrekking kan alleen als beide werkwoorden dezelfde grammaticale functie hebben.


  • Mazouthandelaars en aardgasverkopers zijn het er niet over eens welke brandstof het beste is voor het milieu.
    Stookoliehandelaars en aardgasverkopers zijn het er niet over eens welke brandstof het beste is voor het milieu.

    Mazout is Frans.


  • Aan het overlijden van koning Boudewijn had niemand zich verwacht.
    √ Het overlijden van koning Boudewijn had niemand verwacht.

    Zich verwachten aan iets is een letterlijke vertaling van het Frans (s'attendre à). In het Nederlands is het gewoon iets verwachten.


  • Cherie stemde in met een reportage over haar dagdagelijkse activiteiten.
    √ Cherie stemde in met een reportage over haar dagelijkse activiteiten.

    Dagdagelijks is letterlijk vertaald Duits.


  • Hoe stellen hun vijf medereizigers het?
    √ Hoe maken hun vijf medereizigers het?

    Het goed / slecht stellen is geen standaardtaal. Maken is het juiste werkwoord.


  • De achtersteven van het schip maakt teveel water en ligt te diep.
    √ De achtersteven van het schip maakt te veel water en ligt te diep.

    Te veel wordt zoals een telwoord of bijwoord gebruikt: hij heeft te veel wijn gedronken; er zit te veel ozon in de lucht. Teveel is een zelfstandig naamwoord: het teveel aan glucose wordt uitgescheiden.


  • Dranouter
    √ uitspraak: draa·nau·tər

    We gebruiken de algemeen Nederlandse uitspraak en niet de lokale uitspraak met [oe].



Taalmail 143 - 11 augustus 2003

  • In Bagdad zijn twee Amerikaanse militairen gewond bij een granaataanval.
    √ In Bagdad zijn twee Amerikaanse militairen gewond geraakt bij een granaataanval.

    Gewond is geen voltooid deelwoord, maar een bijvoeglijk naamwoord. Vervang gewond door een ander bijvoeglijk naamwoord (bv. blind) en het is meteen duidelijk dat de oorspronkelijke zin niet klopt.


  • Liftremmen zijn gevoelig aan hitte en durven wel eens blokkeren.
    √ Liftremmen zijn gevoelig voor hitte en kunnen wel eens blokkeren.

    Iets is ergens gevoelig voor (aan is vertaald Frans). Durven kun je niet gebruiken om aan te geven dat iets kan gebeuren.


  • Het is een fijn moment om lekkere groentjes te eten.
    √ Het is een fijn moment om lekkere groenten te eten.

    Groentjes zijn onervaren nieuwelingen. Groente heeft geen verkleinwoord. Groentjes is een letterlijke vertaling van petits légumes.


  • Alles draait hier 24 uur op 24.
    √ Alles draait hier 24 uur per dag.

    Algemeen Belgisch-Nederlands volgens Van Dale, maar een letterlijke vertaling van 24 heures sur 24. Er zijn nog meer alternatieven: dag en nacht, de klok rond.


  • De nieuwe betontegels kosten bijna de helft duurder dan gewone tegels.
    √ De nieuwe betontegels zijn bijna de helft duurder dan gewone tegels.

    Duurder kosten is een contaminatie van duurder zijn en meer kosten.


  • Zoon Rinus had meer aandacht voor de wandTV.
    √ Zoon Rinus had meer aandacht voor de wand-tv.

    De afkorting tv wordt met kleine letters gespeld. In een samenstelling met tv komt er een streepje tussen de afkorting en de rest van de samenstelling.


  • Los Angeles
    √ uitspraak: los en·dzjə·ləs

    Geen [ee]-klank in de eerste lettergreep van Angeles.



Taalmail 144 - 18 augustus 2003

  • De stroompanne is het resultaat van een kettingreactie.
    √ De stroomstoring is het resultaat van een kettingreactie.

    Panne is motorpech. Als er geen stroom meer is, hebben we het over stroomuitval, stroomonderbreking, stroomstoring.


  • 44 weken lang had niemand de zes juiste cijfers aangekruist.
    √ 44 weken lang had niemand de zes juiste getallen aangekruist.

    Cijfers zijn de tekens 0 tot en met 9, waarmee we getallen kunnen schrijven. Een goed cijfer is een goed resultaat.


  • Voor het eerst in jaren lijkt Standard een meer dan behoorlijke seizoenstart te nemen.
    √ Voor het eerst in jaren lijkt Standard een meer dan behoorlijke seizoenstart te maken.

    Een ploeg maakt, heeft, kent een behoorlijke seizoenstart.


  • Hij had net een kist met een raket in opgehaald.
    √ Hij had net een kist met een raket erin opgehaald.

    Alleen na met gevolgd door een kledingstuk is een voorzetsel correct: meisjes met een kort jurkje aan. Anders is een voornaamwoordelijk bijwoord nodig: koffie met melk erin, papier met het bedrijfslogo erop.


  • Mevrouw, heren, deze dag zal je bijblijven als de dag dat je Jack Sparrow bijna te pakken kreeg.
    √ Mevrouw, heren, deze dag zal u bijblijven als de dag dat u Jack Sparrow bijna te pakken kreeg.

    Wie een groep mensen met heren en mevrouw aanspreekt, kan ze vervolgens niet tutoyeren.


  • Brando heeft officieel elf kinderen, maar naar verluid zijn het er veel meer.
    √ Brando heeft officieel elf kinderen, maar naar verluidt zijn het er veel meer.

    Naar verluidt is kort voor naar men verluidt.


  • stadhuis
    √ uitspraak: stad·huis

    Klemtoon op huis.



Taalmail 145 - 25 augustus 2003

  • De Zweedse gigant levert meubels tegen zeer democratische prijzen.
    √ De Zweedse gigant levert meubels tegen zeer gunstige prijzen.

    Letterlijk vertaald Frans (prix démocratiques). Democratisch heeft alleen betrekking op de staatsvorm democratie.


  • De Britse premier heeft veel van zijn populariteit verloren, niet in het minst omdat hij ten oorlog trok tegen Irak.
    √ De Britse premier heeft veel van zijn populariteit verloren, niet het minst omdat hij ten oorlog trok tegen Irak.

    Al gemeld. Niet in het minst betekent 'helemaal niet', niet het minst betekent 'vooral'.


  • De wegmarkeringen in de tunnel vormen een gevaar voor motorrijders, die er vaak op uitschuiven.
    √ De wegmarkeringen in de tunnel vormen een gevaar voor motorrijders, die er vaak op onderuitgaan.

    Uitschuiven is geen standaardtaal in de zin van 'uitglijden'.


  • De nieuwe resolutie zou andere landen moeten aanmoedigen om de coalitie te vervoegen.
    √ De nieuwe resolutie zou andere landen moeten aanmoedigen om zich bij de coalitie aan te sluiten.

    Alleen werkwoorden worden vervoegd. De landen kunnen zich ook bij de coalitie voegen.


  • Moskou staat bekend voor zijn koude winters.
    √ Moskou staat bekend om zijn koude winters.

    Het meest gebruikelijke voorzetsel is om. Moskou is ook bekend wegens/om zijn koude winters. Moskou staat ook bekend als een stad met koude winters.


  • Het lijkt er op dat het net rond Saddam Hoessein zich sluit.
    √ Het lijkt erop dat het net rond Saddam Hoessein zich sluit.

    Op is een vast voorzetsel bij lijken (ergens op lijken). Een combinatie van er, hier, daar en waar met zo'n vast voorzetsel wordt als één woord gespeld.


  • Winksele, Wilsele
    √ uitspraak: wink·sə·lə, wil·sə·lə

    In deze twee plaatsnamen worden alle e's als een doffe e (ə) uitgesproken.



Taalmail 146 - 1 september 2003

  • Hij verbetert daarmee zijn eigen wereldbesttijd met ruim een halve minuut.
    √ Hij verbetert daarmee zijn eigen wereldrecord met ruim een halve minuut.

    Besttijd is letterlijk vertaald Duits (Bestzeit). Sommigen gebruiken besttijd voor een officieus record, voor de snelste tijd in disciplines waar de internationale atletiekfederatie geen records in erkent.


  • Op enkele minuten zijn alle formaliteiten vervuld.
    In enkele minuten zijn alle formaliteiten vervuld.

    Bij een periode gebruiken we het voorzetsel in: één keer in de drie maanden, in korte tijd.


  • Op de 200 meter hebben Capel en Patton een betere indruk gelaten.
    √ Op de 200 meter hebben Capel en Patton een betere indruk achtergelaten.

    Beide atleten hebben een goede indruk gemaakt of achtergelaten.


  • Dat dankt de groep aan een beperking van de loonkost.
    √ Dat dankt de groep aan een beperking van de loonkosten.

    Kost is (geestelijk) voedsel. Als het om geld gaat, is het kosten, in het meervoud.


  • Niemand liep ooit sneller dan hem.
    √ Niemand liep ooit sneller dan hij.

    De volledige zin luidt: Niemand liep ooit sneller dan hij liep.


  • Het is nu tijd om de rangen te sluiten.
    √ Het is nu tijd om de gelederen te sluiten.

    Serrer les rangs in het Frans, de gelederen / rijen sluiten in het Nederlands.


  • Een aantal partijen wil alleen stemrecht voor migranten als de snel-Belg wet strenger wordt.
    √ ... als de snel-Belgwet strenger wordt.

    Een samenstelling die een woordgroep bevat (snel Belg), krijgt tussen de delen een streepje, behalve voor het laatste deel. Een extra argument voor het streepje voor Belg is dat de hoofdletter van Belg bewaard moet worden.



Taalmail 147 - 8 september 2003

  • Elk Vlaams bedrijf wordt nu maar één keer om de tien jaar gecontroleerd.
    √ Elk Vlaams bedrijf wordt nu maar één keer in de tien jaar gecontroleerd.

    Contaminatie. Het is om de tien jaar of één keer in de tien jaar.


  • Jo Planckaert en Chris Peers moeten zich maandag aanbieden voor verhoor.
    √ Jo Planckaert en Chris Peers moeten zich maandag melden voor verhoor.

    Zich aanbieden is zich vrijwillig kandidaat stellen voor een opdracht: 'Veel jonge Nepalezen bieden zich aan als drager of gids.'


  • De dierenarts is gearresteerd en op secreet geplaatst.
    √ De dierenarts is gearresteerd en mag alleen met zijn advocaat contact hebben.

    Op secreet plaatsen is klakkeloos vertaald Frans (mettre quelqu'un au secret) en vooral onbegrijpelijk juridisch jargon.


  • De man bleek geseind.
    √ De man bleek gezocht te worden.

    Geseind zijn is ook klakkeloos vertaald Frans uit de juridische sfeer (être signalé).


  • Een meerderheid gelooft wel niet dat de regering 200 000 banen zal kunnen scheppen.
    Maar een meerderheid gelooft niet dat de regering 200 000 banen zal kunnen scheppen.

    De combinatie wel niet is verwarrend.


  • Kylie's kalender verkoopt het beste.
    Kylies kalender verkoopt het beste.

    Geen apostrof als het woord eindigt op twee of meer klinkertekens die als één klank uitgesproken worden. Het best en het beste zijn allebei goed.


  • Malisse
    √ uitspraak: maa·lis·sə

    Tennisser Xavier Malisse laat de derde lettergreep van zijn achternaam (·sə) duidelijk horen.



Taalmail 148 - 15 september 2003

  • Hij heeft een andere woonst gekregen van het OCMW.
    √ Hij heeft een andere woning gekregen van het OCMW.

    Woonst is geen algemeen Nederlands en klinkt ook in België verouderd.


  • Vorig schooljaar is het aantal spijbelaars serieus gestegen.
    √ Vorig schooljaar is het aantal spijbelaars aanmerkelijk gestegen.

    Serieus doet Frans aan (une augmentation sérieuse is een flinke / aanzienlijke stijging) en is ook te informeel voor verslaggeving.


  • Woensdag beslist de gemeenteraad onder welke vorm het project voortgezet kan worden.
    √ Woensdag beslist de gemeenteraad in welke vorm het project voortgezet kan worden.

    Het juiste voorzetsel is in: in de vorm van.


  • We bidden voor zij die nog steeds verdrietig en gekwetst zijn.
    √ We bidden voor hen die nog steeds verdrietig en gekwetst zijn.

    Na een voorzetsel (voor) is het altijd hen: wij bidden voor hen; wij bidden voor hen die verdrietig zijn.


  • Wie van jullie twee is de slimste?
    √ Wie van jullie tweeën is de slimste?

    Na een persoonlijk voornaamwoord krijgt een hoofdtelwoord de toevoeging -en. In de praktijk komt beiden vaker voor dan tweeën: wie van jullie beiden is de slimste?


  • Een meisje van twaalf is voor de rechter gedaagd omdat ze illegaal muziek heeft gedownloaded.
    √ ... omdat ze illegaal muziek heeft gedownload.

    Het voltooid deelwoord van een regelmatig werkwoord heeft in het Nederlands de vorm ge+stam+d/t. Ge+download+d wordt gedownload omdat we aan het eind van een Nederlands woord nooit twee d's spellen.


  • crosscountry
    √ uitspraak: kros·kən·trie

    In het Nederlands komt ook de uitspraak [kaun·trie] voor, maar de VRT benadert zo dicht mogelijk de Engelse uitspraak van het woord. Van Dale spelt cross-country, de VRT volgt de spelling van de Woordenlijst en spelt crosscountry.



Taalmail 149 - 22 september 2003

  • Brussel is helemaal afgesloten voor autoverkeer. Ook moto's komen er niet in.
    √ Ook motorfietsen komen er niet in.

    Moto is een Franse verkorting. In het Nederlands hebben we het over motorfietsen of motoren.


  • Hij moet geen schrik hebben van schuldeisers.
    √ Hij hoeft niet bang te zijn voor schuldeisers.

    Schrik is een plotseling angstgevoel, zoals wanneer iemand ergens van schrikt. De Grote Van Dale noemt schrik hebben gewestelijk en een letterlijke vertaling van avoir peur. Niet moeten betekent: beter niet kunnen doen.


  • Na de show was het opvallend rustig op de baan.
    √ Na de show was het opvallend rustig op de weg.

    Op de baan klinkt gewestelijk in de zin van op de weg. Een baan wordt in de eerste plaats voor een bepaalde activiteit gebruikt: wielerbaan, landingsbaan, tennisbaan. Het verkeer rijdt op de weg.


  • De parlementairen zijn hun vakantie beu.
    √ De parlementsleden zijn hun vakantie beu.

    Parlementair komt vooral als bijvoeglijk naamwoord voor: een parlementaire commissie. In de zin van parlementslid behoort het niet tot de algemene standaardtaal.


  • Onze reporter sprak met Carla Galle, de grote bazin van Bloso.
    √ Onze reporter sprak met Carla Galle, de commissaris-generaal van Bloso.

    Een kwestie van stijl. Bloso is het Vlaams Commissariaat voor de Sport.


  • Een privépersoon heeft 26 000 euro voor de merknaam betaald.
    √ Een privé-persoon heeft 26 000 euro voor de merknaam betaald.

    De Woordenlijst spelt samenstellingen met privé met een streepje, Van Dale spelt ze als één woord. Wij volgen de Woordenlijst.


  • azalea
    √ uitspraak: aa·zaa·lee·jaa

    Klemtoon op de tweede lettergreep.


  • Let op!

  • Het spellingadvies is verouderd. De Woordenlijst spelt sinds 2005 privépersoon.

Taalmail 150 - 29 september 2003

  • De vereniging van Limburgse ballonvaarders zal instaan voor het beheer van de opstijgplaats.
    √ De vereniging van Limburgse ballonvaarders zal het beheer van de opstijgplaats op zich nemen.

    Instaan voor houdt in dat iemand nadrukkelijk ergens borg voor staat. Wie ergens voor instaat, voert de taak niet noodzakelijk zelf uit, maar is er wel aansprakelijk voor.


  • De directie is niet gediend met zijn manier van lesgeven.
    √ De directie is niet gediend van zijn manier van lesgeven.

    De directie stelt zijn manier van lesgeven niet op prijs: ze is er niet van gediend. Zijn manier van lesgeven verhoogt de kwaliteit van het onderwijs niet: de kwaliteit is er niet mee gediend.


  • Ook president Chirac wordt vernoemd in de fraudezaak.
    √ Ook president Chirac wordt genoemd in de fraudezaak.

    Een kind kan naar zijn grootvader vernoemd (ook genoemd) worden.


  • Wat is belangrijker: een mening hebben of een gefundeerde redenering kunnen opbouwen?
    √ Wat is het belangrijkst: ...

    In het Nederlands gebruiken we de overtreffende trap als we tussen twee mogelijkheden moeten kiezen: 'Wie is het dikst, Jan of Piet?'


  • In de vorige regeerperiode kwamen de Franstalige liberalen de VLD nog ter hulp.
    √ In de vorige regeerperiode kwamen de Franstalige liberalen de VLD nog te hulp.

    De vaste uitdrukking luidt iemand te hulp komen.


  • corpschef zone Maldegem
    korpschef zone Maldegem

    Korps (met Nederlandse uitspraak: [korps]) is het gewone woord: brandweerkorps, muziekkorps, legerkorps. Corps (met Franse uitspraak: [ko:r]) komt voor in: studentencorps, corps diplomatique.


  • hogeschool
    √ uitspraak: hoo·gə·school

    Klemtoon op de laatste lettergreep.


Deel op FacebookShare on Twitter