Taalmail 101 - 125

Gebruik Ctrl-F om in deze pagina te zoeken.

Taalmail 101 - 7 oktober 2002

  • Alle grote dossiers moeten nog getrancheerd worden.
    √ Over alle grote dossiers moet nog een beslissing genomen worden.

    Trancheren betekent: vlees in stukken of plakken snijden. In de zin hierboven is het letterlijk vertaald Frans en onbegrijpelijk politiek jargon.


  • We hebben hier een prachtig zicht op het groen.
    √ We hebben hier een prachtig uitzicht op het groen.

    Wat je door het raam ziet als je naar buiten kijkt, is het uitzicht.


  • Club moet proberen de bal bij te houden.
    √ Club moet proberen de bal bij zich te houden.

    Nog beter: ... de bal in de ploeg te houden. Wel goed zijn: de boeken bijhouden, je Frans bijhouden, het tempo bijhouden.


  • De brand werd veroorzaakt door een oververhitte schouw.
    √ De brand werd veroorzaakt door een oververhitte schoorsteen.

    De schouw is de schoorsteenmantel: een open haard met een marmeren schouw.


  • Het Rode Kruis zal het bloed nog strenger controleren. Hoe gaat ze dat doen?
    √ ... Hoe gaat het dat doen?

    Naar het onzijdige Rode Kruis kan niet met het vrouwelijke ze verwezen worden. In spreektaal kan ook: 'Hoe gaan ze dat doen?'.


  • Steeds meer valse 50 euro-biljetten.
    √ Steeds meer valse 50-eurobiljetten

    Dit spellingadvies is verouderd. Een samenstelling moet als één woord gespeld worden. Tussen een getal in cijfers en de rest van de samenstelling komt een streepje: 50-eurobiljet, 78-toerenplaat, 0800-nummer.


  • Thracië
    √ uitspraak: traa·sie·jə

    Een c voor een i wordt als een s uitgesproken.

 


Taalmail 102 - 14 oktober 2002

  • De presidentsverkiezingen in Servië zijn een maat voor niets geweest.
    √ De presidentsverkiezingen in Servië zijn vergeefse moeite geweest.

    Letterlijk vertaald Frans.


  • Al Jazeera zond de geluidsband uit met archiefbeelden en Engelstalige onderschriften.
    √ Al Jazeera zond de geluidsband uit met archiefbeelden en Engelstalige ondertitels.

    Onderschriften zijn teksten die bij een foto of afbeelding afgedrukt worden. Bij films staat de vertaling in ondertitels.


  • Voor het eerst komt de ziekteverzekering tussen.
    √ Voor het eerst betaalt de ziekte(kosten)verzekering een deel (van de kosten) terug.

    Tussenkomen is letterlijk vertaald Frans én een passe-partoutwoord. In België is ziekteverzekering gebruikelijker dan ziektekostenverzekering. In Nederland is het net andersom.


  • In Azië worden haaienvinnen aanzien als een echte lekkernij.
    √ In Azië worden haaienvinnen gezien als een echte lekkernij.

    Aanzien voor kan wel, maar meestal gaat het om een vergissing: ze zagen me voor iemand anders aan. Het voltooid deelwoord van áánzien (let op de klemtoon!) is aangezien.


  • In Australië hebben 30 000 mensen betoogd tegen een militaire aanval tegen Irak.
    √ In Australië hebben 30 000 mensen betoogd tegen een militaire aanval op Irak.

    Het gebruikelijke voorzetsel is op. Verwarring met 'militaire actie tegen Irak'?


  • De aanslag in Denpasar heeft vooral in Zuid-Oost-Azië effect op de beurzen.
    √ De aanslag in Denpasar heeft vooral in Zuidoost-Azië effect op de beurzen.

    Het gaat om het zuidoosten van Azië, niet om het zuiden van Oost-Azië.


  • Denpasar
    √ uitspraak: dem·pas·sar

    Hoofdstad van het eiland Bali.



Taalmail 103 - 21 oktober 2002

  • Het is in België quasi onmogelijk een school voor kinderen met gedragsproblemen te vinden.
    √ Het is in België vrijwel onmogelijk ...

    In het Frans betekent quasi 'nagenoeg', in het Nederlands 'zogenaamd': quasi-wetenschappelijk onderzoek is alleen maar in schijn wetenschappelijk.


  • In de sportzone van Opglabbeek komen er vier tennispleinen bij.
    √ In de sportzone van Opglabbeek komen er vier tennisbanen bij.

    Ook tennisvelden is goed.


  • Een inwoner van Geel wil het record vérkruipen proberen breken.
    √ Een inwoner van Geel wil proberen het record vérkruipen te breken.

    Ook correct is: ... wil het record vérkruipen proberen te breken.


  • We houden de cd-bons nog even, tot maandag.
    √ We houden de cd-bonnen nog even, tot maandag.

    Volgens Van Dale is het meervoud bons verouderd én dialect.


  • In zulk een hectische wedstrijd maakten de Belgen geen enkele kans.
    √ In zo'n hectische wedstrijd maakten de Belgen geen enkele kans.

    Kwestie van stijl. Zulk een is formeel en ouderwets. Zo'n is gebruikelijk bij woorden in het enkelvoud en niet-telbare woorden, zulke bij woorden in het meervoud.


  • cd-rom's, cd-roms

    Dit spellingadvies is verouderd. De Woordenlijst spelt cd-rom's, Van Dale spelt cd-roms. Beide spellingen zijn correct; de VRT volgt de Woordenlijst.


  • Met ontzetting moesten de nabestaanden een lange lijst van fouten aanhoren.
    √ uitspraak: aanhoren

    Klemtoon op de eerste lettergreep. Vervoeging: hoort aan, hoorde aan, aangehoord.

Taalmail 104 - 28 oktober 2002

  • Speurders van het FBI hebben hem in zijn cel in Vorst ondervraagd.
    Agenten van de FBI hebben hem in zijn cel in Vorst ondervraagd.

    FBI (Federal Bureau of Investigation) is een de-woord, ondanks het onzijdige hoofdwoord bureau. Speurder is een term die in detectiveverhalen thuishoort.


  • Hoe heet m'n alter ego die in de clip voorkomt?
    √ Hoe heet m'n alter ego dat in de clip voorkomt?

    Alter ego is onzijdig: het alter ego.


  • Ik heb hem dat nog weten zeggen.
    √ Ik kan me nog herinneren dat hij dat zei.

    Weten + infinitief in de zin van 'nog weten dat' is geen algemeen Nederlands. Wel correct is: Ik heb hem dat nog horen zeggen.


  • De competentie van de arbeiders wordt niet in vraag gesteld.
    √ De competentie van de arbeiders wordt niet in twijfel getrokken.

    Letterlijk vertaald Frans (mettre en question) en Duits (in Frage stellen).


  • Hij legt me uit hoe dat ze te werk gaan.
    √ Hij legt me uit hoe ze te werk gaan.

    Hoe dat is dialect.


  • Ook de Pointer Sisters zijn van corvee.
    √ Ook de Pointer Sisters hebben corvee.

    In figuurlijke zin duidt corvee een lastige, onprettige klus aan. Waarschijnlijk is eerder bedoeld dat de Pointer Sisters ook van de partij zijn.


  • Karolien blies mee het kaarsje uit, samen met de fiere ouders.
    √ Karolien blies mee het kaarsje uit, samen met de trotse ouders.

    Een fiere houding, een fier karakter. Maar je bent trots op je kinderen.



Taalmail 105 - 4 november 2002

  • Volgens de laatste planning komt Dutroux maar op 14 november aan het woord.
    √ Volgens de laatste planning komt Dutroux pas op 14 november aan het woord.

    Deze maar is dialect volgens Van Dale.


  • Het gaat niet om alle misdrijven van de bende, alleen om deze die in Aalst gepleegd zijn.
    √ ... alleen om die die in Aalst gepleegd zijn.

    In combinatie met een nabepaling ('die in Aalst gepleegd zijn') wordt die (of dat bij onzijdig enkelvoud) gebruikt. In gesproken taal is die die niet ongewoon, in formele geschreven taal is ook die welke mogelijk. Korter kan ook: ... alleen om die in Aalst.


  • U zou het onderzoek geschaad hebben, moest u gelijk gekregen hebben.
    √ ... als u gelijk gekregen had.

    Er is helemaal geen sprake van moeten, van een verplichting. Een voorwaarde drukken we uit met mocht of simpelweg met als.


  • Hebt u ooit gedacht dat de oplossing nakende was?
    √ Hebt u ooit gedacht dat u dicht bij de oplossing was?

    Nakende is ouderwets en uiterst formeel. Let op de spelling: hij woont dicht bij de kerk, hij woont dichtbij.


  • Volgend jaar zijn de grote pompoenen terug in de mode.
    √ Volgend jaar zijn de grote pompoenen weer in de mode.

    Tienmaal is scheepsrecht: als je opnieuw bedoelt, zeg dan weer.


  • 20 000 vrijwilligers zullen geld inzamelen voor het zuiden.
    √ 20 000 vrijwilligers zullen geld inzamelen voor het Zuiden.

    Het gaat niet om de windstreek het zuiden, maar om de eigennaam het Zuiden, die het zuidelijke deel van de wereld aanduidt.


  • spellingregel, spellingsregel


    Beide vormen, met of zonder s, zijn correct en komen even vaak voor.



Taalmail 106 - 12 november 2002

  • De copiloot van het toestel had geen brevet om bij beperkte zichtbaarheid te landen.
    √ De copiloot van het toestel had geen brevet om bij beperkt zicht te landen.

    Al gemeld. Zichtbaarheid is een kwestie van gezien worden, zicht een kwestie van zien.


  • Twee bejaarden die in hetzelfde tehuis leefden, zijn gestorven.
    √ Twee bejaarden die in hetzelfde tehuis woonden, zijn gestorven.

    Leven is letterlijk vertaald Engels (they live in the same house: ze wonen in hetzelfde huis).


  • De Sojoez met Frank De Winne is gelanceerd en op weg naar de ruimte.
    √ De Sojoez met Frank De Winne is gelanceerd en is op weg naar de ruimte.

    Verkeerde samentrekking. Bij het voltooid deelwoord gelanceerd staat het hulpwerkwoord is, bij de naamwoordelijke groep op weg naar de ruimte het koppelwerkwoord is. Samentrekking is alleen mogelijk als beide is'en dezelfde grammaticale functie hebben.


  • Volgens mij zijn er veel zo´n mensen.
    √ Volgens mij zijn er veel van zulke mensen.

    Bij een woord in het meervoud hoort altijd zulke te staan. Tussen een telwoord en zulke staat meestal van.


  • Doorgaans volgt de Raad van State het advies van haar auditeur.
    √ Doorgaans volgt de Raad van State het advies van zijn auditeur.

    Raad is een mannelijk woord.


  • De Joodse gemeenschap in Antwerpen heeft om verscherpte veiligheidsmaatregelen gevraagd.
    √ De joodse gemeenschap in Antwerpen ...

    Net zoals katholiek en protestants wordt joods in religieuze zin met een kleine letter gespeld. Jood en Joods in de zin van 'inwoner van Israël' en 'Israëlisch' krijgen een hoofdletter.


  • teak
    √ uitspraak: tiek

    Teak is een Engels woord afgeleid van het Portugese woord teca. In België komt ook de uitspraak teek voor, maar de VRT gebruikt de correcte Engelse uitspraak.



Taalmail 107 - 18 november 2002

  • Het schip vaart onder Bahamese vlag.
    √ Het schip vaart onder Bahamaanse vlag.

    Gebruikelijker is: onder de vlag van de Bahama´s.


  • De nieuwe partijleider zet het economische beleid van zijn voorganger verder.
    √ Hij zet het economische beleid van zijn voorganger voort.

    Al gemeld. Verder zetten (in twee woorden) betekent: iets verder van je af zetten.


  • Di Rupo roept de Vlamingen op Brussel en Wallonië de tijd te geven om zich economisch te herpakken.
    √ Di Rupo roept de Vlamingen (ertoe) op Brussel en Wallonië de tijd te geven om zich economisch te herstellen.

    Zich herpakken is volgens Van Dale een letterlijke vertaling van het Frans (se reprendre). Ertoe hoeft niet, maar voor sommigen loopt de zin beter met ertoe.


  • De bidsprinkhaan valt dieren aan die groter zijn dan hem.
    √ ... die groter zijn dan hij.

    De zin kan aangevuld worden tot: ... die groter is dan hij groot is.


  • In het koninklijk paleis in Laken zijn de zalen toegankelijk met moderne kunst.
    √ In het koninklijk paleis in Laken zijn de zalen met moderne kunst toegankelijk.

    Hak niet midden in een kleine woordgroep. Het resultaat kan ongewild grappig zijn.


  • De preciese oorzaak zal pas duidelijk zijn na de autopsie.
    √ De precieze oorzaak zal pas duidelijk zijn na de autopsie.

    In precieze hoor en spel je een z.


  • Erdogan, Gül
    √ uitspraak: er·doo·an, guul.

    Turkse politici. De combinatie og wordt in het Turks als een lange oo uitgesproken. De ü is een korte heldere Nederlandse u, zoals in publiek.



Taalmail 108 - 25 november 2002

  • Het was sinds september geleden dat in de strijd tegen de terreur grote successen geboekt waren.
    √ In september waren voor de laatste keer grote successen geboekt in de strijd tegen de terreur.

    Ook goed: Sedert september waren er geen grote successen meer geboekt in de strijd tegen de terreur. Fout is: Het was van september geleden dat ...


  • Premier wil drugwet gestemd voor verkiezingen
    √ Premier wil drug(s)wet laten goedkeuren voor verkiezingen

    Vertaald Frans (voter une loi). Het parlement stemt over een wet. Als een meerderheid er ja tegen zegt, wordt ze goedgekeurd. Zowel drugwet als drugswet is correct, maar in samenstellingen komt vaker drugs- voor.


  • Midden zijn boeken is Büch ook gestorven.
    Te midden van zijn boeken is Büch ook gestorven.

    Alleen in een tijdsbepaling als midden jaren vijftig kan midden als een voorzetsel gebruikt worden.


  • De huispils wordt in België gebrouwd.
    √ De huispils wordt in België gebrouwen.

    Brouwen-gebrouwd betekent: de r met een schraperige keelklank uitspreken.


  • Alan zei me dat ik er eigenlijk niets kon aan doen.
    √ Alan zei me dat ik er eigenlijk niets aan kon doen.

    In de regel moeten de werkwoorden bij elkaar blijven. Het voorzetsel moet ervoor staan.


  • Hij heeft al gezegd dat, als zijn partij de verkiezingen wint, er nieuwe onderhandelingen met de Palestijnen komen.
    √ Hij heeft al gezegd dat er nieuwe onderhandelingen met de Palestijnen komen, als zijn partij de verkiezingen wint.

    Geneste bijzinnen (een bijzin in een bijzin) zijn moeilijk te interpreteren. Zet de bijzinnen achter elkaar.


  • strategie
    √ uitspraak: stra·tee·gie

    Strategie wordt met een Nederlandse g uitgesproken, niet met de zj van Jean. Chirurgie wordt doorgaans met een g uitgesproken, energie en regie met een zj.



Taalmail 109 - 2 december 2002

  • Het vliegtuig heeft bijna 3000 dekens aan boord, slaapzakken, medisch materieel en ook schoolgerief.
    √ ... medisch materiaal en ook schoolbenodigdheden.

    Materieel wordt voor grote machines en vervoersmiddelen gebruikt: het rollend materieel. Gerief betekent 'comfort, gemak, genot' (ook in seksuele zin: aan zijn gerief komen). Schoolspullen kan ook, maar is informeler.


  • Een nieuwe investeerder wil toch nog wat geld ophoesten.
    √ Een nieuwe investeerder wil toch nog wat geld op tafel leggen.

    Ophoesten is letterlijk vertaald Engels (to cough up) en is veel te informeel voor een verslag.


  • Bleef er verf over na het schilderen van de boot, gebruikten ze die voor hun huis.
    √ Bleef er verf over na het schilderen van de boot, dan gebruikten ze die voor hun huis.

    Een zogenoemde Croma-zin (vanwege de reclameslogan 'Hou je van vlees, braad je in Croma.'): een voorwaardelijke zin met de persoonsvorm voorop, gevolgd door een hoofdzin zonder dan. In verzorgde taal mag dan niet ontbreken.


  • Unicef vroeg zich af hoe groot de achterstand van de zwakste studenten mag zijn, ten opzichte van de meer begaafde leerlingen.
    √ ... hoe groot de achterstand van de zwakste leerlingen mag zijn, ...

    Beter: ... hoe groot de achterstand van de zwakste (leerlingen) op de beste leerlingen mag zijn. Een student zit op een hogeschool of universiteit. Het is niet de bedoeling de zwakste studenten met de beste leerlingen (scholieren) te vergelijken.


  • De groene partij Agalev wil inwijkelingen beter inpassen in de arbeidsmarkt.
    √ De groene partij Agalev wil immigranten beter inpassen in de arbeidsmarkt.

    Inwijkeling is een purisme, net zoals uitwijkeling. Niet gebruiken. Vermoedelijk is allochtonen bedoeld.


  • een reeks human interest-reportages
    √ een reeks human-interestreportages

    Dit spellingadvies is verouderd. Er staat een streepje tussen de anderstalige delen van een samenstelling als die anderstalige delen buiten de samenstelling los van elkaar gespeld worden: human interest + reportage = human-interestreportage.


  • Boeing
    √ uitspraak: boo·ing

    Amerikaanse vliegtuigbouwer. Niet: boe·jing.

Taalmail 110 - 9 december 2002

  • Inspecteur Paul kan terug vertrekken.
    √ Inspecteur Paul kan weer vertrekken.

    Ik blijf het herhalen: als je opnieuw bedoelt, zeg dan weer.


  • De groenen halen aan dat dit punt niet in het regeerakkoord staat.
    √ De groenen zeggen dat dit punt niet in het regeerakkoord staat.

    Ook goed: argumenteren. Aanhalen betekent: woorden van jezelf of iemand anders citeren. Dat is niet bedoeld.


  • In Antwerpen blijken alle vluchthuizen volzet te zijn.
    √ In Antwerpen blijken alle vluchthuizen vol te zitten.

    Volzet behoort volgens Van Dale niet tot de standaardtaal, ook niet tot het algemeen Belgisch-Nederlands. Vluchthuis is de Belgische term voor blijf-van-mijn-lijfhuis.


  • Een verrokken spier komt nooit meer goed.
    √ Een verrekte spier komt nooit meer goed.

    Verrekken wordt regelmatig (zwak) vervoegd: verrekken, verrekte, verrekt.


  • De inspecteurs ondervragen twee jongeren wiens gsm gestolen is.
    √ De inspecteurs ondervragen twee jongeren van wie de gsm gestolen is.

    Wiens behoort tot de schrijftaal en kan alleen met een mannelijk woord in het enkelvoud (een man wiens...) gecombineerd worden.


  • Wanneer gaat de autostrade weer open zijn?
    √ Wanneer gaat de autoweg weer open?

    Gaan kan niet als hulpwerkwoord gebruikt worden bij het koppelwerkwoord zijn. Autostrade is geen standaardtaal.


  • Het apparaat kan een grotere kracht opwekken, zonder dat het voor schade zorgt aan de spieren.
    √ ... zonder dat het schade aan de spieren veroorzaakt.

    Ook goed: ... zonder dat het de spieren beschadigt. Zorgen voor is niet fout, maar het is een clichéwoord.



Taalmail 111 - 16 december 2002

  • Ben kent de klappen van de zweep.
    √ Ben kent het klappen van de zweep.

    Het gaat om het werkwoord klappen (een klappend geluid geven), niet om het meervoud van klap.


  • Ook bij de banken is 'kosten besparen' het ordewoord.
    √ Ook bij de banken is 'kosten besparen' het devies.

    Letterlijk vertaald Frans (mot d'ordre). Ook goed: Ook bij de banken is 'kostenbesparing' het sleutelwoord.


  • De decoder laat de kijker toe actief aan het programma deel te nemen.
    √ Met de decoder kan de kijker actief aan het programma deelnemen.

    Letterlijk vertaald Frans (permettre). Stijltip: met een mens (de kijker) als onderwerp is een zin directer en levendiger.


  • De bestuurders moeten ook hun boorddocumenten laten zien.
    √ De bestuurders moeten ook hun autopapieren laten zien.

    Letterlijk vertaald Frans (documents de bord). Boord gebruiken we alleen bij vliegtuigen, schepen en ruimtevaartuigen. Boordcomputer wordt ook voor auto's gebruikt.


  • De CO-vergiftiging is veroorzaakt door dennentakken die voor de schouw hingen.
    √ ... die voor de schoorsteen hingen. / ... die de schoorsteen afdekten.

    De schouw is de schoorsteenmantel, niet de schoorsteenpijp. Waarschijnlijk hebben veel luisteraars het bericht verkeerd begrepen.


  • Fraai om zien was het niet.
    √ Fraai om te zien was het niet.

    Al gemeld. Te mag niet ontbreken in zulke zinnetjes: het is goed om te weten dat ..., het is leuk om te horen dat ...


  • efficiënt
    √ uitspraak: ef·ficiënt

    Al gemeld. De eerste lettergreep is gesloten (er staan twee f's). Je spreekt ze dus uit met è (zoals in mes) en niet ee.



Taalmail 112 - 23 december 2002

  • We beseffen ons dat de zaak vijftien jaar oud is.
    √ We beseffen dat de zaak vijftien jaar oud is.

    Het is of beseffen of zich realiseren, maar niet zich beseffen.


  • De gemeenten krijgen veertig miljoen euro voor de meerkost van de politiehervorming.
    √ ... voor de meerkosten / extra kosten van de politiehervorming.

    Al gemeld. Kost is eten, kosten zijn een kwestie van geld.


  • De meisjes zouden niet genoeg uitgekeken hebben toen ze de weg dwarsten.
    √ ... toen ze de weg overstaken.

    Dwarsen behoort niet tot de standaardtaal.


  • De man reed aan een hoge snelheid.
    √ De man reed te hard / snel.

    Het juiste voorzetsel is met: met een hoge snelheid. Maar moet het altijd zo formeel?


  • Een jaar en half na de aanslagen lopen de emoties nog steeds hoog op.
    Anderhalf jaar na de aanslagen ...

    Letterlijk vertaald Frans (un an et demi) of Engels (a year and a half).


  • Brand in jezuïtenkerk in Lier
    √ Brand in jezuïetenkerk in Lier

    Eén jezuïet, twee jezuïeten. Maar: jezuïtisch.


  • Claire Coombs
    √ uitspraak: kle:r koemz

    We spreken de achternaam van de aanstaande prinses op z'n Engels uit.



Taalmail 113 - 6 januari 2003

  • De soldaten zullen de ruim 50 000 militairen vervoegen die al in de landen rond Irak zitten.
    √ De soldaten zullen zich bij de ruim 50 000 militairen voegen die al in de landen rond Irak zitten.

    Alleen werkwoorden kun je vervoegen.


  • De ministers willen de hulpverleners een riem onder het hart steken.
    √ De ministers willen de hulpverleners een hart onder de riem steken.

    De gebruikelijkste vorm van de uitdrukking is: iemand een hart onder de riem steken.


  • De stad Gaza viel enige tijd zonder elektriciteit.
    √ De stad Gaza zat enige tijd zonder elektriciteit.

    Zonder stroom kan ook.


  • Was de bewijslast tegen Pirson dan niet overtuigend?
    √ Waren de bewijzen tegen Pirson dan niet overtuigend?

    Bewijslast is de verplichting om het bewijs van bepaalde feiten te leveren, niet de bewijzen zelf.


  • Zijn partij zou twee derden van de stemmen halen.
    √ Zijn partij zou twee derde van de stemmen halen.

    Zelfstandig gebruikte breukgetallen schrijf je altijd los van elkaar. Alleen bij sterke nadruk op de afzonderlijke delen krijgt de noemer een meervouds-n.


  • Bij Proximus waren er problemen met de sms-jes.
    √ Bij Proximus waren er problemen met de sms´jes.

    Al gemeld. In afleidingen van afkortingen gebruiken we een apostrof, in samenstellingen met afkortingen een streepje: sms´je, sms-bericht.


  • Carmina Burana
    √ uitspraak: kar·mie·naa boe·raa·naa

    Carmina is Latijn voor 'liederen'. Net zoals in nomina, specimina en volumina ligt de klemtoon op de voorvoorlaatste lettergreep.



Taalmail 114 - 13 januari 2003

  • Het publiek bestond vooral uit welstellende babyboomers.
    √ Het publiek bestond vooral uit welgestelde babyboomers.

    In het algemeen Nederlands is uitsluitend welgesteld gangbaar. In België komt ook welstellend voor, maar minder vaak dan welgesteld.


  • Wie is met het idee komen aandraven?
    √ Wie is met het idee komen aanzetten?

    Aandraven impliceert dat iemand dravend - dus meestal met een paard - komt aanzetten. 'Met iets komen aandragen' heeft soms een negatieve bijklank. Neutraal is: ideeën, oplossingen, argumenten aandragen (zonder voorzetsel).


  • Een bus gaat de overige passagiers en gekwetsten ophalen.
    √ Een bus gaat de overige passagiers en gewonden ophalen.

    Kwetsen betekent in de eerste plaats 'psychisch pijn doen, krenken'. Bus is mannelijk in de zin van 'autobus': hij haalt de gewonden op.


  • Op het kanaal Brussel-Willebroek is een schip een lading stookolie verloren.
    √ Op het kanaal Brussel-Willebroek heeft een schip een lading stookolie verloren.

    Als je iets kwijt bent, dan heb je het verloren. Wie verdoemd is, is verloren.


  • De VLD kan hem nu niet meer aan de deur zetten.
    √ De VLD kan hem nu niet meer de deur wijzen / uit de partij zetten.

    Volgens Van Dale behoort de uitdrukking iemand aan de deur zetten tot het algemeen Belgisch-Nederlands. Toch kunnen we ze beter niet gebruiken omdat ze letterlijk vertaald Frans is (mettre à la porte).


  • De organisatie heeft besloten de olieproductie op te drijven tot 24,5 miljoen vaten per dag.
    √ De organisatie heeft besloten de olieproductie te verhogen tot 24,5 miljoen vaten per dag.

    Opdrijven heeft vaak een negatieve bijklank: op een onnatuurlijke of overdreven manier doen stijgen.


  • Monopoli
    √ uitspraak: moo·nop·poo·lie

    Italiaanse stad waar over een paar weken het wereldkampioenschap veldrijden plaatsheeft.



Taalmail 115 - 20 januari 2003

  • Ik ga een bad laten lopen.
    √ Ik ga het bad laten vollopen.

    Je kunt water in het bad laten lopen, maar het bad zelf laat je vollopen.


  • De vrachtauto gleed zonder veel erg in de berm.
    √ De vrachtauto gleed in de berm, maar zonder ernstige gevolgen.

    Als je iets zonder erg doet, ben je je van geen kwaad bewust. Je hebt er geen erg in.


  • Mogen we ons aan nog meer prijsverhogingen verwachten?
    √ Mogen we nog meer prijsverhogingen verwachten?

    Zich verwachten aan is letterlijk vertaald Frans (s'attendre à). In het Nederlands is het gewoon verwachten.


  • Ik denk niet dat ze een snaar overgeslagen heeft.
    √ Ik denk niet dat ze een snaar kapotgeslagen heeft.

    Over in de zin van 'stuk, kapot, gebroken' is dialect. Preciezer is: ... dat ze de bespanning (van haar racket) kapotgeslagen heeft.


  • Midden de massa voelde je de uitstraling van de man.
    (Midden) in de menigte voelde je de uitstraling van de man.

    Midden komt alleen in tijdsbepalingen als voorzetsel voor: midden jaren tachtig. Massa kan negatiever klinken dan menigte.


  • Hij komt met een eigen liberale partij voor de pinne(n).
    √ Hij richt een eigen liberale partij op.

    Kwestie van stijl: voor de pinne(n) komen is informeel Belgisch-Nederlands (algemeen Nederlands is: op de proppen komen). Het hoort niet in een journaal thuis.


  • Amanda Coetzer
    √ uitspraak: aa·man·daa koet·s?r

    Zuid-Afrikaanse tennisster.



Taalmail 116 - 27 januari 2003

  • Het heeft gebrand in het gebouw van de Dexia-bank.
    Er is brand geweest in het gebouw van de Dexia-bank.

    Ook goed: er heeft brand gewoed. Het brandt is dialect, volgens Van Dale.


  • De politie heeft het verkeer omgelegd via de N70.
    √ De politie heeft het verkeer omgeleid via de N70.

    Een weg wordt omgelegd, het verkeer wordt omgeleid. De zelfstandige naamwoorden wegomlegging en omleiding worden allebei in de zin van 'alternatieve route' gebruikt.


  • Leg je eens op je zij.
    Ga eens op je zij liggen.

    Zich leggen komt voor in uitdrukkingen als: zich te ruste leggen, zich te slapen leggen. In een andere context is gaan liggen gebruikelijker.


  • Maar vandaag voelt Ward Beysen zich behoorlijk zelfzeker.
    √ Maar vandaag voelt Ward Beysen zich behoorlijk zelfverzekerd.

    Als je zeker van jezelf bent, dan ben je zelfverzekerd. Zo onlogisch is taal soms.


  • Met die inspectiesystemen kunnen materialen onderzocht worden zonder deze te beschadigen.
    √ Met die inspectiesystemen kunnen materialen onderzocht worden zonder ze te beschadigen.

    Deze is formeel en komt vooral in geschreven taal voor. In gesproken taal is ze het gewoonst.


  • De Erdogan-stemmers, de islamieten, verdenken de andere burgemeesters ervan dat ze geld stelen.
    √ De Erdogan-stemmers, de islamisten, verdenken de andere burgemeesters ervan dat ze geld stelen.

    Islamiet gebruiken we in religieuze zin: het is een ander woord voor moslim. Islamisten willen dat een staat volgens het islamitische geloof bestuurd wordt.


  • DHL
    √ uitspraak: dee·haa·el

    We spreken de naam van het koeriersbedrijf op z'n Nederlands uit.



Taalmail 117 - 3 februari 2003

  • Meer hulpagenten moeten slagen in het examen van politieagent.
    √ Meer hulpagenten moeten slagen voor het examen van politieagent.

    Je slaagt erin iets te doen, maar je slaagt voor een examen.


  • Een echtpaar uit Putte heeft allicht banden met Al Qaeda.
    √ Een echtpaar uit Putte heeft mogelijk banden met Al Qaeda.

    Allicht betekent: ongetwijfeld, vrijwel zeker. Wellicht betekent: misschien, mogelijk. Ook goed: Een echtpaar uit Putte wordt verdacht van banden met Al Qaeda.


  • We willen graag een reportage uitzenden over die andere ramp, deze met de Challenger op 28 januari 1986.
    √ ... over die andere ramp, die met de Challenger op 28 januari 1986.

    In combinatie met een voorzetselgroep (hier: met de Challenger) is het altijd die (bij de-woorden) of dat (bij het-woorden).


  • Ook bij de NASA blijft de pil bitter om slikken.
    √ Ook voor de NASA blijft het een bittere pil om te slikken.

    Om wordt altijd met te gecombineerd als er een infinitief (slikken) volgt. De uitdrukking luidt: een bittere pil moeten slikken; of: dat is een bittere pil om te slikken.


  • Werenfried van Straaten, beter gekend als de Spekpater, wordt in Duitsland begraven.
    √ Werenfried van Straaten, beter bekend als de Spekpater, wordt in Duitsland begraven.

    Gekend komt alleen voor als voltooid deelwoord van kennen, in zinnetjes als: Ik heb hem goed gekend. Als bijvoeglijk naamwoord is het altijd bekend.


  • Naar verluidt zijn al je liedjes gedubt.
    √ Naar verluidt zijn al je liedjes gedubd.

    Dubben, dubde, gedubd.


  • informatici, politici
    √ uitspraak: in·for·maa·tie·sie, poo·lie·tie·sie

    De uitgang -ici wordt gelezen alsof er -isi stond (niet: -isji).



Taalmail 118 - 10 februari 2003

  • In Moskou is de musical Nord-Ost hernomen.
    √ In Moskou is de musical Nord-Ost (voor het eerst) weer opgevoerd.

    Hernemen is in de betekenis 'opnieuw opvoeren' letterlijk vertaald Frans (reprendre). In het algemeen Nederlands betekent hernemen 'opnieuw beginnen te spreken': "Gelijk heb je", hernam hij.


  • Ik heb zo geen pak.
    √ Zo'n pak heb ik niet.

    De ontkenning van zo'n is: niet zo'n.


  • Hij was nog maar een paar maand oud.
    √ Hij was nog maar een paar maanden oud.

    Eén maand, twee maanden, een paar maanden. Alleen de tijdsaanduidingen die op een r eindigen (kwartier, uur, jaar), blijven in het enkelvoud na een bepaald telwoord en een paar: één jaar, drie kwartier, een paar uur.


  • Speelt de ouderdom van de geënquêteerden een rol?
    √ Speelt de leeftijd van de geënquêteerden een rol?

    Ouderdom impliceert bij personen altijd een hoge leeftijd. Leeftijd is neutraal.


  • De forten zijn populair in vleermuismiddens.
    √ De forten zijn populair in vleermuiskringen.

    Middens is letterlijk vertaald Frans (milieus). Gewoner is: bij vleermuizen.


  • De Nederlanders hebben nu ook een zanddam gebouwd langs hun kant van de Zwingeul.
    √ ... aan hun kant van de Zwingeul.

    Net zo: aan de linkerkant, aan de andere kant.


  • Niet enkel hier, maar ook in Frankrijk zijn veel vogels aangekomen.
    √ Niet alleen hier, maar ook in Frankrijk zijn veel vogels aangekomen.

    Kwestie van stijl. Niet enkel behoort tot de formele schrijftaal. Niet alleen is het gewoonst.



Taalmail 119 - 17 februari 2003

  • Speel jij net zo goed tennis als haar?
    √ Speel jij net zo goed tennis als zij?

    Vul de zin aan en het is meteen te horen: speel jij net zo goed tennis als zij tennis speelt?


  • Het besluit biedt geen steun aan zij die tegen het terrorisme strijden.
    √ Het besluit biedt geen steun aan hen die tegen het terrorisme strijden.

    Na een voorzetsel gebruiken we de niet-onderwerpsvorm hen.


  • Het Koninklijk Ballet van Vlaanderen moet haar musicalafdeling opgeven.
    √ Het Koninklijk Ballet van Vlaanderen moet zijn musicalafdeling opgeven.

    Naar een onzijdig woord verwijzen we met zijn.


  • Frankrijk laat haar oliebelangen meespelen bij die beslissing.
    √ Frankrijk laat zijn oliebelangen meespelen bij die beslissing.

    Frankrijk is onzijdig: het Frankrijk van Jacques Chirac. Bij een onzijdig woord hoort zijn.


  • De Iraakse media noemen de betogingen een duidelijk nee aan de agressie tegen Irak.
    √ De Iraakse media noemen de betogingen een duidelijk nee tegen de agressie tegen Irak.

    In het Frans non à la guerre, in het Nederlands nee tegen de oorlog.


  • De Antwerpenaar brengt onvervalst rock 'n roll-cabaret.
    √ De Antwerpenaar brengt onvervalst rock-'n-rollcabaret.

    De Woordenlijst en Van Dale spellen streepjes in rock-'n-roll en dus ook in samenstellingen met dat woord.


  • Craig
    √ uitspraak: kreeig

    Engelse naam. Niet uitspreken als krek.



Taalmail 120 - 24 februari 2003

  • De mensen moeten met de hand de stranden opkuisen.
    √ De mensen moeten met de hand de stranden schoonmaken.

    Een boek, een film, iemands taalgebruik kan je kuisen: eruit halen wat niet netjes is, censureren.


  • Het zal snel tot een brede coalitie komen, eens het bevel tot de aanval gegeven is.
    √ ..., als eenmaal het bevel tot de aanval gegeven is.

    Eens is geen voegwoord. In de zin hierboven is het letterlijk vertaald Frans (une fois). Een herschrijving met zodra is ook correct: ... zodra het bevel tot de aanval gegeven is.


  • Beysen deed ook een oproep naar de VLD.
    √ Beysen deed ook een oproep aan de VLD.

    Een afgezwakt geval van naar ... toe. Het juiste voorzetsel is: aan.


  • Jullie sluipen langzaam dichter.
    √ Jullie sluipen langzaam dichterbij.

    Bij hoort erbij.


  • ... want het is hij die al zo lang met zijn Turks-Cypriotische collega onderhandelt.
    √ ... want hij is het die al zo lang met zijn Turks-Cypriotische collega onderhandelt.

    Gekloofde zinnen behoren vooral tot de geschreven taal. In gesproken taal is het gebruikelijker het onderwerp met meer nadruk uit te spreken: ... want hij onderhandelt al zo lang met zijn Turks-Cypriotische collega.


  • Desalniettemin sluit De Cock roofmoord niet uit.
    Toch sluit De Cock roofmoord niet uit.

    Kwestie van stijl. Desalniettemin is een formeel woord uit de schrijftaal.


  • Chicago
    √ uitspraak: sjie·kaa·goo

    In het Engels wordt ch meestal als tsj uitgesproken, maar niet in Chicago.



Taalmail 121 - 3 maart 2003

  • De kandidaten moeten binnen een half uur de eindmeet halen.
    √ De kandidaten moeten binnen een half uur de eindstreep halen.

    Eindmeet behoort niet tot het algemeen Nederlands. Wel standaardtaal is meet in de zin van 'beginstreep' (zoals in van meet af aan).


  • Plavsic aanhoorde gelaten het vonnis.
    √ Plavsic hoorde gelaten het vonnis aan.

    In formele, literaire taal kan het: 'Aanhoort mijn lied!' In alledaags Nederlands ligt de klemtoon op de eerste lettergreep: aanhoren. Vervoeging: aanhoren, hoort aan, aangehoord.


  • De raketten liggen Saddam Hoessein nauw aan het hart.
    √ De raketten liggen Saddam Hoessein na aan het hart.

    Het gaat niet om nauw (smal), maar om na (dichtbij), zoals in de naaste medewerkers.


  • Het boren durft de Antwerpenaren wel eens op de zenuwen te werken.
    √ Het boren werkt de Antwerpenaren wel eens op de zenuwen.

    Er is helemaal geen sprake van durf of lef. Durven in de zin van 'kunnen' is geen algemeen Nederlands.


  • Vorig jaar zijn op die plek twaalf Pakistani om het leven gekomen.
    √ Vorig jaar zijn op die plek twaalf Pakistanen om het leven gekomen.

    Het meervoud Pakistani's is ook correct.


  • Tot 2 maart kan u terecht op de bouwbeurs in Brussel.
    √ Tot 2 maart kunt u terecht op de bouwbeurs in Brussel.

    U is de tweede persoon. In verzorgde taal hoort daar een werkwoord in de tweede persoon bij, zeker als dat voor u staat.


  • Counting Crows
    √ uitspraak: kaun·ting kroos

    Crow rijmt met show.



Taalmail 122 - 10 maart 2003

  • Volgende week wordt het wetsvoorstel gestemd.
    √ Volgende week wordt over het wetsvoorstel gestemd.

    Muziekinstrumenten kunnen gestemd worden, wetten en wetsvoorstellen niet.


  • Dat zegde hij daags na de raketaanval op een van de leiders van Hamas.
    √ Dat zei hij daags na de raketaanval op een van de leiders van Hamas.

    In gewone omgangstaal is zei de gebruikelijke verleden tijd van zeggen; de vorm zegde is formeel of ouderwets. Bij afleidingen als toezeggen is zegde wel gebruikelijk: hij zegde toe dat de tekst veranderd zal worden.


  • Toen heb ik hem stiekem gadegeslaan.
    √ Toen heb ik hem stiekem gadegeslagen.

    Slaan, sloeg, geslagen.


  • Zes kijkers op de tien keken zondagavond naar De Mol.
    Zes op de tien kijkers keken zondagavond naar De Mol.

    Verhoudingen geven we altijd weer met het zelfstandig naamwoord achter in de woordgroep.


  • Marc droomt ervan als mindervalide atleet aan de Iron Man deel te nemen.
    √ Marc droomt ervan als gehandicapte atleet aan de Iron Man deel te nemen.

    Gebruik de woorden mindervalide en andersvalide niet. Veel personen met een handicap vinden ze beledigend.


  • De oppositie heeft in honderd Oekraïnse steden betogingen georganiseerd.
    √ De oppositie heeft in honderd Oekraïense steden betogingen georganiseerd.

    Oekraïne en Oekraïner met i, maar Oekraïens met ie. Oekraïns zouden we met een doffe i (van pit) lezen.


  • Avril Lavigne
    √ uitspraak: ev·vril l?·vien

    (Engelstalige) Canadese zangeres.



Taalmail 123 - 17 maart 2003

  • Ik zal nog maar eens aanhalen dat er met kredietkaarten gesjoemeld is.
    √ Ik zal nog maar eens vermelden dat er met kredietkaarten gesjoemeld is.

    Aanhalen impliceert dat de spreker woorden van zichzelf of van iemand anders citeert. Niet gebruiken voor zeggen of vermelden zonder meer.


  • Tal van andere prominenten kwamen de kopgroep vervoegen.
    √ Tal van andere prominenten sloten zich bij de kopgroep aan.

    Werkwoorden worden vervoegd. Wel correct, maar formeel is: zich bij de kopgroep vervoegen.


  • De auto begon te slingeren en ging overkop.
    √ De auto begon te slingeren en sloeg over de kop.

    Algemeen Nederlands is: over de kop, met lidwoord. Een bedrijf dat failliet gaat, gaat over de kop. Een auto slaat over de kop.


  • Over het opzet van de film kan ik alleen maar lovend zijn.
    √ Over de opzet van de film kan ik alleen maar lovend zijn.

    De opzet is de manier waarop iets in elkaar zit. Het opzet is negatief: er is boos opzet in het spel; hij schoot met het opzet te doden.


  • Sinds dan is niets meer van hem vernomen.
    Sindsdien is niets meer van hem vernomen.

    Dan verwijst doorgaans naar een moment in de toekomst: 'Binnenkort heb ik een dagje vrij. Dan ga ik het plafond schilderen.'


  • In Kyoto is zondag het derde Wereld Water Forum begonnen.
    √ In Kyoto is zondag het derde Wereldwaterforum begonnen.

    Naar analogie van de vergelijkbare samenstelling Wereldgezondheidsorganisatie spellen we Wereldwaterforum als één woord.


  • werkloosheid
    √ uitspraak: werk·loos·heid

    Het is werk·loos, maar werk·loos·heid.



Taalmail 124 - 24 maart 2003

  • Eerder al kregen ze vanuit Washington het advies hun valiezen te pakken.
    √ Eerder al kregen ze vanuit Washington het advies hun koffers te pakken.

    In het algemeen Nederlands klinkt valies ouderwets. De uitdrukking luidt in elk geval: zijn koffers pakken.


  • De opvolger van Steve Stevaert wordt morgen aangeduid.
    √ De opvolger van Steve Stevaert wordt morgen aangewezen.

    Als je met een uitgestoken vinger iemand kunt aanwijzen ('Jij wordt het.'), dan gebruik je ook aanwijzen.


  • Celine Dion vindt het ongepast dat ze gevierd wordt, nu de oorlog in Irak uitgebroken is.
    √ Celine Dion vindt het ongepast dat ze gehuldigd wordt, nu de oorlog in Irak uitgebroken is.

    Je viert iets (een verjaardag, Kerstmis) en huldigt iemand.


  • CD&V schuift geen kandidaat-burgemeester naar voor.
    √ CD&V schuift geen kandidaat-burgemeester naar voren.

    Na van en naar gebruiken we voren. Wel correct is de uitdrukking van voor naar achter.


  • Hij staat bovenaan op haar lijst, vermits hij de vader van haar zoontje is.
    √ Hij staat bovenaan op haar lijst, want hij is de vader van haar zoontje.

    Vermits is volgens Van Dale geen standaardtaal. Het is in elk geval bijzonder stijf.


  • Er wordt hevig gevochten bij de sjiietische heilige stad Najaf.
    √ Er wordt hevig gevochten bij de sjiitische heilige stad Najaf.

    De juiste spelling is: sjiiet (meervoud: sjiieten), sjiitisch. In de eerste drukken van de nieuwe Woordenlijst staat sjiïet, maar dat is later gecorrigeerd.


  • De indiener van het voorstel gaat er van uit dat leven op een andere planeet ook een cultuur heeft.
    √ De indiener van het voorstel gaat ervan uit dat leven op een andere planeet ook een cultuur heeft.

    Er en van horen bij elkaar en worden als één woord gespeld. Uit hoort bij gaan en wordt los van ervan gespeld.



Taalmail 125 - 31 maart 2003

  • Een eeuwenoude mythe is doorprikt.
    √ Een eeuwenoude mythe is doorgeprikt.

    In doorprikken ligt de klemtoon op de eerste lettergreep: dóórprikken. Het werkwoord is scheidbaar: doorprikken, prikt(e) door, doorgeprikt.


  • Chris De Stoop was de eerste die de vrouwenhandel aankloeg.
    √ Chris De Stoop was de eerste die de vrouwenhandel aan de kaak stelde.

    Aanklagen wordt alleen van personen gezegd. Het is synoniem met beschuldigen. Aanklagen is een zwak werkwoord: aanklagen, klaagde aan (niet: *kloeg aan), aangeklaagd.


  • Eerst is het zonnig, maar nadien gaat het regenen.
    √ Eerst is het zonnig, maar later gaat het regenen.

    Nadien is formele schrijftaal. In algemeen Nederlands kan het ook alleen met betrekking tot het verleden gebruikt worden: de dag nadien regende het.


  • Clijsters ging onderuit tegen het nummer 1 van de wereld.
    √ Clijsters ging onderuit tegen de nummer 1 van de wereld.

    Als nummer naar een speler of naar een persoon of zaak op een ranglijst verwijst, is de nummer gebruikelijk. Anders is het het nummer.


  • Haar merkwaardige verhaal is door 600 000 kijkers gevolgd.
    √ Haar opmerkelijk(e) verhaal is door 600 000 kijkers gevolgd.

    Merkwaardig heeft de bijklank van: bizar, vreemd, raar, eigenaardig. Dat was niet bedoeld. Opmerkelijk is neutraal.


  • Wat behelste dat plan?
    √ Wat behelsde dat plan?

    Behelzen, behelsde, heeft behelsd. Het plan behelst ...


  • SARS
    √ uitspraak: sars

    Besmettelijke en dodelijke longziekte. De afkorting SARS staat voor severe acute respiratory syndrome (ernstig, acuut respiratoir syndroom). In samenstellingen: SARS-patiënt.


Deel op FacebookShare on Twitter