“We moeten leren leven zonder standaardtaal”

Joop Van der Horst, hoogleraar Taalkunde aan de KU Leuven, windt er geen doekjes om: de standaardtaal zoals we ze nu kennen verdwijnt. Voordelen of nadelen zijn er niet, we moeten die verschuiving aannemen. Dat is het gevolg van de stroomversnelling waarin de taalevolutie terechtgekomen is. Taalvariatie wordt groter en grenzen vervagen.

De renaissance zorgde voor een heuse hertekening binnen het taallandschap. Men ging op zoek naar een uniforme communicatievorm als bindmiddel voor een gemeenschap. De standaardtaal was een feit.

Die standaardtaal heeft 400 jaar lang standgehouden, maar vandaag is de stabiele situatie aan het wankelen geraakt. We hebben ons, zoals een van Van der Horsts studenten het zo mooi beschreef, uit het victoriaanse keurslijf van de standaardtaal bevrijd. In de moderne maatschappij, waarin multimediale communicatie een belangrijke plaats inneemt, floreert taal als nooit tevoren.

Rond de jaren 70 zette de verschuiving van de aandacht voor geschreven naar gesproken taal zich definitief door. Daardoor krijgen we een nieuwe situatie waarin de taalgebruikers de gangbare regels vaak negeren. E-mail- en chattaal zijn daar een mooi voorbeeld van.

Oplossingen voor het verschijnsel zijn er niet. Overal in Europa krijgen de standaardtalen te maken met een toename van registers, zowel door interne factoren zoals sms-taal, als door externe factoren zoals anglicismen.

De veranderingen van de laatste decennia krampachtig proberen tegen te houden, heeft geen zin. In de samenleving van nu is taal vrij en van iedereen. In een democratie heeft immers iedereen het recht om zijn stem te laten horen.

Aline Delannoye, Mieke D’Hondt, Joke Hoeven en Jonas Luyten, studenten journalistiek