stijltip - tangen en wiggen

Bij een tangconstructie wordt een wig geslagen tussen woorden die bij elkaar horen. Die woorden omklemmen als de grijpers van een tang de rest van de zin. In het Nederlands kunnen we dat dikwijls zonder ernstige gevolgen doen, zonder dat de zin onbegrijpelijk wordt. Maar de grijpers mogen niet te ver uit elkaar gaan.

Tangconstructies, waarbij informatie tussen zinsdelen die normaal bij elkaar horen te staan, wordt geplaatst, waardoor het voor de luisteraar, die, aangezien hij de tekst maar één keer hoort, zich vaak niet meer herinnert hoe de zin begon, erg moeilijk wordt het overzicht te behouden, zijn niet duidelijk en dienen te worden vermeden.

Tangconstructies kunnen meestal vermeden worden door de woorden die bij elkaar horen, dichter bij elkaar te plaatsen. Soms is het beter de zin te splitsen.

Pers niet te veel woorden tussen twee werkwoorden die bij elkaar horen.

Niet: *De lessen wiskunde en wereldoriëntatie worden eerst in het Nederlands en vervolgens nog eens in het Frans gegeven.
Wel: De lessen wiskunde en wereldoriëntatie worden eerst in het Nederlands gegeven en vervolgens nog eens in het Frans.

Pers niet te veel woorden tussen het onderwerp en de persoonsvorm die erbij hoort.

Niet: *Het proces tegen Michael Jackson, de Amerikaanse popster die van ongewenste seksuele omgang met minderjarigen beschuldigd wordt, is begonnen.
Wel: Het proces tegen de Amerikaanse popster Michael Jackson is begonnen. Hij wordt ervan beschuldigd dat hij seks heeft gehad met minderjarigen.

Pers niet te veel woorden tussen het lidwoord of voorzetsel en het zelfstandig naamwoord.

Niet: *een acht hectare groot industrieterrein
Wel: een industrieterrein van acht hectare

Niet: *een met zware metalen en arseen vergiftigd perceel
Wel: een perceel dat vergiftigd was met zware metalen en arseen

Niet: de door de oppositie uitgebrachte kritiek
Wel: de kritiek die de oppositie uitbracht
Wel: de kritiek van de oppositie

Niet: *de wegens zijn openlijke homoseksualiteit geschorste Tiense priester
Wel: de Tiense priester die geschorst is omdat hij openlijk homoseksueel is

Pers geen bijzin in een bijzin.

Niet: *De minister heeft te kennen gegeven dat, als de buren er geen bezwaar tegen hebben, de woning mag blijven staan.
Wel: De minister heeft te kennen gegeven dat de woning mag blijven staan als de buren er geen bezwaar tegen hebben.

Overdrijf niet met het vermijden van tangen. Door een slappe tang, die een woordgroep onnodig doorbreekt, klinkt een zin hortend en stotend.

Niet: *Brussels Airlines schort voorlopig zijn vluchten op naar Monrovia.
Wel: Brussels Airlines schort voorlopig zijn vluchten naar Monrovia op.

Vooral in bijzinnen wordt een tang nogal eens onterecht doorbroken.

Niet: *... toen hij nog de trotse procureur-generaal was van Antwerpen.
Wel: ... toen hij nog de trotse procureur-generaal van Antwerpen was.

Niet: *... die de aanstelling moeten mogelijk maken van Simonet.
Niet: *... die de aanstelling van Simonet mogelijk moeten maken.