&

De CVP heeft de voorbije dagen van zich laten spreken. De partij heeft een nieuwe naam, die de voorzitter zelf niet bijster origineel vindt, maar waar iedereen het toch maar lekker over heeft. En wel om een kleinigheid: de & in CD&V.

Heel lang geleden, toen ik nog een kleine jongen was, hadden we het gewoon over het en-teken. Logisch toch, als je groot geworden bent met de C&A, de C en A. Maar die tijd is voorbij en hij komt wellicht nooit meer terug. Het en-teken is dood, leve de ampersand!

Het &-teken is al heel oud. Het zou uitgevonden zijn door ene Marcus Tullius Tiro in de eerste eeuw voor Christus. Tiro was de secretaris van de beroemde schrijver Cicero en ontwikkelde een snelschrift om zijn toespraken op te schrijven. Het teken bestaat uit de verstrengelde letters e en t. Samen vormen ze et, het Latijnse woord voor en.

Maar hoe komen we aan ampersand? Dat is een verbastering van het Engelse zinnetje and per se and. Vroeger zat het &-teken aan het eind van het Engelse alfabet. Na x, y, z kwam and per se and. Begrijp dat als "het en-teken dat per se (Latijn voor op zichzelf) het woord en aanduidt". Hoe vaker je iets zegt, hoe meer de betekenis ervan verzwakt, en zo werd and per se and ten slotte ampersand. Door assimilatie is de n voor de p een m geworden, net zoals in importeren.

En hoe spreek je dat nu uit, ampersand? De papieren Van Dale geeft alleen de oorspronkelijke, Engelse uitspraak op. Maar het woord lijkt zo sterk op een Nederlands woord dat de vernederlandste uitspraak gauw ingang gevonden heeft. Zeg dus maar net als de recentere elektronische Van Dale ámpersant, met twee doffe a's en de klemtoon op de eerste lettergreep. En nog even voor de volledigheid: het is de ampersand.