De n van mensen

Opvallend veel mensen met n-problemen de laatste tijd. Ze komen er maar niet uit of ze wel of niet een meervouds-n moeten spellen. Om begrijpelijke redenen, zou ik zeggen.

Neem nu woorden als sommige, alle, vele, enkele, andere. Op school hebben we jaren geleden geleerd dat die woorden en de bijvoeglijke naamwoorden een -n krijgen als ze zelfstandig gebruikt worden én mensen aanduiden: de gelovigen wisten allen dat de kerken alle vernield waren. Stijve taal, die allen(n), maar het klopt.

Maar wat betekent dat, zelfstandig gebruikt? Dat het woord niet gecombineerd is met een zelfstandig naamwoord. In andere collega's werken halftijds is andere bijvoeglijk gebruikt, in anderen werken halftijds zelfstandig. Anderen verwijst naar mensen en daarom moet het met n.

Maar het is ingewikkelder dan dat. Soms is andere schijnbaar zelfstandig. Met aardige collega's kan ik goed opschieten, maar aan andere heb ik een hekel. Andere is alleen maar schijnbaar zelfstandig, omdat je het kunt aanvullen met collega's. In dat geval spel je andere, zonder n. Velen van ons vinden die regel best moeilijk. Velen omdat het om mensen gaat én omdat je vele in dit geval nergens mee kunt aanvullen: vele wát van ons?

"Ik zie steeds vaker onder anderen in de krant staan," schrijft een Nederlandse kijker me. "Ik dacht dat je altijd onder andere spelde omdat het een vaste uitdrukking is." Nee, toch niet. Als het om mensen gaat, moet die n er staan. De afgelopen jaren ben ik onder andere in Amerika op vakantie geweest en daar heb ik onder anderen Meryl Streep in levenden lijve gezien.

Ten slotte vroeg onze goede collega T. zich af of zijn gasten niet de eerste de beste of niet de eersten de besten waren. Geen van beide (beide, want geen mensen): zijn gasten zijn niet de eerste de besten. Je moet de eerste de beste als een geheel beschouwen, net zoals kop-en-schoteltje. Als je zulke combinaties in het meervoud zet, krijgt alleen het laatste woord een meervoudsuitgang. Wie nog kan volgen, krijgt een set kop-en-schoteltjes cadeau.